Tagarchief: plezant

Zangeres Natalia op bezoek bij Villa Vanthilt

Wordle: Untitled

Deze zaterdag nog was zangeres Natalia “incognito” op stap met haar bruine New Foundlander in de Antwerpse Hoogstraat, gisterenavond verscheen ze met diezelfde hond op Villa Vanthilt in Dendermonde, gepresenteerd door Marcel Vanthilt.  Natalia was de vrouwelijke ster rond wie de aflevering draaide. Ze had ook gasten uitgenodigd zoals Pieter Loridon en Gabriel Rios, met wie ze een tijd terug het duet Hallelujah zong.

Ondanks de vele “leuks” die door de ether vlogen, hield Natalia goed stand in het Zuid Nederlands, gebruikte ze woorden als “plezant,” “schoon” of “bangelijk” (n.a.v. haar bangeljke vlucht in een stuntvliegtuig)en had ze het over haar kleedjes. Zoals de doorsnee vrouw in België draagt ook Natalia kleedjes, en geen “jurkjes.”

De Zuid-Nederlandse woordpret werd evenwel een heel klein beetje doorkruist door Showbizz Bart van VTM, die het bijna heel de tijd over de “leuke” “jurkjes” van Natalia, Lady Gaga en Madonna had in plaats van, zoals Natalia, gewoon kleedje te zeggen.  Is het omdat VTM door VRT en verwante opiniemakers de schuld heeft gekregen van de zgn. “verloedering” van het Nederlands (“De schuld van VTM”) dat Showbizz Bart “jurkje” zegt? We hebben het hier op onze blog al meermaals gezegd, maar doen het graag nog eens: “kleedje” is een correct Standaardnederlands woord volgens Prisma Handwoordenboek, en dus géén dialect en ook géén “verkavelingsvlaams” of “tussentaal.”  En verder: waarom hebben de meeste  presentators bij zowel VRT als VTM er zoveel moeite mee om het doodgewone spreektaalwoord “plezant” over hun lippen te brengen? Het lijkt wel of er een taboe ligt op dat doodnormale Zuid-Nederlandse woord zowel bij VRT als bij VTM.  Graag hadden we aan antwoord gekregen op de vraag: waarom eigenlijk, want plezant is een bovengewestelijk Zuid-Nederlands woord en géén dialect.  Geestig (West en Oost Vlaanderen) en plezant, je hoort die woorden zo goed als niet meer op VRT en VTM.

Bedankt alvast aan Natalia voor de promotie van Zuid-Nederlandse (Belgisch-Nederlandse) woorden op TV.

Advertenties

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized

Nederbelg René de Bok noemt Vlaamse taal bloemrijker

Wordle: Untitled

Er is op deze blog “Red het Zuid Nederlands” al meermaals bericht over de taalzuiverende aspecten van het taalbeleid in België, waarbij Vlaamse taalkundigen en taaladviseurs zich naar Nederland richten om gangbare, bovengewestelijke Zuid-Nederlandse woorden weg te zuiveren. Als ging het om onkruid. Om dan nog te zwijgen over de hetze die al jaren tegen het Verkavelingsvlaams, de zgn. tussentaal en de dialecten gevoerd wordt/werd in naam van een sterk Noord-Nederlands gekleurd AN.  Noord-Nederlands spreektaalwoord “leuk” mag wel, Zuid-Nederlands spreektaalwoord “plezant” mag niet (in het AN).

Het is dan ook een verademing in de Standaard eens een positief bericht te lezen over het Zuid Nederlands, en wel van een Nederlander die al jaren in België woont. In tegenstelling tot de uitspraken van een bekende Nederbelg die graag over het zogenaamde “koetervlaams” sakkert, schrijft René de Bok bijna uitsluitend positief over het Zuid Nederlands. Aanleiding is de serie “Thuis” die hem hielp inburgeren in Vlaanderen:

We citeren René de Bok uitvoerig:

“Er zijn naar mijn idee geen culturen die heviger met elkaar botsen dan de Vlaamse en Nederlandse. Zelfs de taal die serieuze verwantschap lijkt te vertonen, is een permanente bron van misverstanden. Een klein voorbeeld ter illustratie: wanneer Vlamingen en Nederlanders in een vergadering bijeen zijn en de voorzitter op zeker moment de aanwezigen laat weten: ‘wij gaan door’, dan vertrekken de Vlamingen onmiddellijk terwijl de Nederlanders er nog eens goed voor gaan zitten in de veronderstelling dat de vergadering wordt voortgezet. Toen ik bijna twintig jaar geleden met een koffer de sprong in het duister waagde en in Vlaanderen ging wonen, was de Vlaamse volksziel terra incognita voor mij. In die dagen ondervond ik grote steun van de soapserie Thuis. Als inleiding ‘Vlaams voor beginners’ maar ook als gids in het labyrint van het Vlaamse karakter. Zo hoorde ik in de omgangstaal de term chichi madam. Meer dan een vaag idee wat dat voor een madam was, had ik niet. Totdat ik de Thuis-actrice Leah Thys aan het werk zag en hoorde. Zij toonde mij wat een chichi madam was, een quasi-deftige, verkrampte burgertrut met valse morele pretenties. Een prachtig type dat zij tot de dag van vandaag onnavolgbaar gestalte geeft.”

de Bok besluit zijn artikel met een ode aan de Vlaamse taal, die hij bloemrijker noemt dan de Noord Nederlandse variant:

“Nederlandse soaps zijn als de huizen waarin Nederlanders zich voor de werkelijkheid verschuilen. Ze staan netjes in een rij; mensen horen thuis in een overzichtelijk rijtje. Braaf in hun eigen vakje. Met een vaste kamerplant voor het raam. Het leven is voorspelbaar geregeld, keurig, onopvallend. Het zijn roestvrije clichés, maar ze bevatten een solide kern van waarheid. Ik heb ontdekt dat de Vlaming zich minder eenvoudig in vakjes en hokjes laat vangen.

Vlamingen wonen niet in aangeharkte plantenbakken. Hun huizen zijn ook bloemrijker. Zoals hun taal. De Vlaming heeft een anarchistische stijl van leven. Hij is een karakter uit Thuis, een soapserie die niet is weg te bezuinigen uit de Vlaamse cultuur. Onstuitbaar op weg naar morgen. Minstens een kwarteeuw.”

Het Zuid Nederlands  heeft weelderig tierende beeldspraak, is bloemrijker dan de Noord Nederlandse variant, als we deze Nederbelg mogen geloven.

Maar hoe komt het dan dat zovele van onze Vlaamse taalkundigen en taaladviseurs geen begrip hebben voor de Belgisch-Nederlandse variant en vele Zuid-Nederlandse woorden en uitdrukkingen meedogenloos tot onkruid hebben gedegradeerd? Bloembakken vol met taalonkruid dat moet worden weggewied in naam van het ene juiste AN dat traditioneel hoofdzakelijk Noord Nederlands is (met wat uitzonderingen, voor de couleur locale)?

Een lijst van die tot onkruid gedegradeerde woorden vindt u op deze link: https://belned.wordpress.com/belgisch-nederlands-voorbeelden/

http://destandaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=6M3ANBK3

2 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

Fons Wuyts’ Terug Plezant Club vindt versterking dank zij onze blog, Red het Belgisch Nederlands

Vandaag groot nieuws: Fons Wuyts, die al eerder met zijn actie om plezant te rehabiliteren in het nieuws kwam, prijkt  vandaag weer in alle kranten , met een hernieuwde actie rond het vermaledijde woordje “plezant.”

Alleen maar pluimen voor Fons Wuyts met zijn actiegroep!

In HLN en op de blog van Fons lezen we dat hij nu de Taalunie aanschrijft en bekritiseert. Maar deze blog, Red het Belgisch Nederlands, voert al een hele tijd expliciet actie tegen de idee van één Standaardnederlands die aan de grondslag ligt van de Taalunie. De Taalunie is het taalverbond tussen Nederland en België dat de standaardisatie van het Nederlands nastreeft en, via Taalunie vertegenwoordigers, heel wat Zuid Nederlandse woorden als onacceptabel voor de standaardtaal afschildert, waaronder ook “plezant.”

Op de home page van onze website, Red het Belgisch Nederlands, leggen we uit hoe het werkt en belichten we de rol van de Taalunie,en verklaren we taalkundige  termen als standaardisatie en taalzuivering, die verantwoordelijk zijn voor het wegzuiveren van een woordje als “plezant.”

https://belned.wordpress.com/2010/08/21/wat-is-belgisch-nederlands-en-waarom-is-het-bedreigd/

Facebook groep rond Belgisch Nederlands: http://www.facebook.com/pages/Belgisch-Nederlands-is-geen-dialect-of-tussentaal-maar-ook-standaardtaal/321647395466

We steunen Fons Wuyts met zijn actie, zijn blij dat onze analyse van en kritiek op de Taalunie zijn eigen campagne versterkt hebben en hopen dat hij in toekomst ook zal verwijzen en linken naar onze blog “Red het Belgisch Nederlands.”

http://blog.seniorennet.be/1001_terug_plezant/

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized

Fons Wuyts’ Terug Plezant Club vindt versterking dank zij onze blog, Red het Belgisch Nederlands

Vandaag groot nieuws: Fons Wuyts, die al eerder met zijn actie om plezant te rehabiliteren in het nieuws kwam, prijkt  vandaag weer in alle kranten , met een hernieuwde actie rond het vermaledijde woordje “plezant.”

Alleen maar pluimen voor Fons Wuyts met zijn actiegroep!

In HLN en op de blog van Fons lezen we dat hij nu de Taalunie aanschrijft en bekritiseert. Maar deze blog, Red het Belgisch Nederlands, voert al een hele tijd expliciet actie tegen de idee van één Standaardnederlands die aan de grondslag ligt van de Taalunie. De Taalunie is het taalverbond tussen Nederland en België dat de standaardisatie van het Nederlands nastreeft en, via Taalunie vertegenwoordigers, heel wat Zuid Nederlandse woorden als onacceptabel voor de standaardtaal afschildert, waaronder ook “plezant.”

Op de home page van onze website, Red het Belgisch Nederlands, leggen we uit hoe het werkt en belichten we de rol van de Taalunie,en verklaren we taalkundige  termen als standaardisatie en taalzuivering, die verantwoordelijk zijn voor het wegzuiveren van een woordje als “plezant.”

https://belned.wordpress.com/2010/08/21/wat-is-belgisch-nederlands-en-waarom-is-het-bedreigd/

Facebook groep rond Belgisch Nederlands: http://www.facebook.com/pages/Belgisch-Nederlands-is-geen-dialect-of-tussentaal-maar-ook-standaardtaal/321647395466

We steunen Fons Wuyts met zijn actie, zijn blij dat onze analyse van en kritiek op de Taalunie zijn eigen campagne versterkt hebben en hopen dat hij in toekomst ook zal verwijzen en linken naar onze blog “Red het Belgisch Nederlands.”

http://blog.seniorennet.be/1001_terug_plezant/

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized

Lofzang op de VRT serie van Jan Eelen, De Ronde

Uit krantenberichten blijkt dat sommige kijkers het moeilijk hebben met het breed panorama van figuren dat ten tonele wordt gevoerd in de VRT hitserie de Ronde. Mij deert dit niet, integendeel. Jan Eelen presenteert in De Ronde een prachtige verzameling van figuren, uit alle windstreken van Vlaanderen, met elk hun sappige taal. Het door sommigen zo vermaledijde West Vlaams wordt niet ondertiteld, gelukkig, en het is maar juist ook dat een pak figuren West Vlaams mag spreken aangezien de Ronde zich in en rond Brugge afspeelt (het West-Vlaamse “da meen dje nie” was op slag een hype, stond er in de kranten).

Even goed of nog beter is dat “De Ronde” een VRT serie is waar het ene “leuk” niet over het andere struikelt en waar je als kijker niet het gevoel krijgt dat er aan taalzuivering gedaan wordt in programma’s die nota bene pretenderen in de Zuid-Nederlandse spreektaal gedraaid te worden.  U heeft zeker ook al het gevoel gekregen dat er aan zo’n taalzuivering gedaan wordt de laatste jaren in FC De Kampioenen en zelfs Thuis. Schoon wordt meer en meer vervangen door mooi en Bieke begint meer en meer “leuk” ipv “plezant” te zeggen, wat opvalt in een serie waarvan het lijflied “Kampioen zijn is plezant luidt.”  De  allerlaatste aflevering van F.C. De Kampioenen werd trouwens door de scenaristen “de mooiste dag” genoemd, een markante evolutie voor een serie die van in het begin expliciet niet in het AN werd gedraaid, maar in de Zuid-Nederlandse spreektaal (m. b. de Brabantse variant van die spreektaal).

Hoe anders en juister gaat Jan Eelen van Woestijnvis te werk!  Na twee afleveringen is er nog maar één keer leuk gebruikt, door een heel klein jongetje, de kleinzoon van figuren gespeeld door Jaak van Assche en Sien Eggers, die hen met het Zuid-Nederlandse bompa en bomma aanspreekt. En een ander heel klein jongetje zegt “mooi” terwijl de volwassenen in de serie allemaal “schoon” zeggen (tot nu toe). En dat is juist gezien van Jan Eelen: het zijn inderdaad de kleine kinderen en jongeren die vandaag te dikwijls negatieve waardeoordelen te horen krijgen over het Zuid-Nederlandse “schoon” en “plezant.”  Op een Nederlandse blog, Irritaal, schrijft een jonge Vlaming, zelfs – en hij pretendeert te spreken in naam van “alle” nederlandstalige Belgen – dat “plezant” in België “platvloers” overkomt. Zo’n beschrijving van “plezant” als “platvloers” is voor Vlamingen ouder dan eind 30 choquerend: zij zijn met “plezant” opgevoed, thuis maar ook op school, waar nog werd uitgelegd dat Nederlanders “leuk” zeggen terwijl wij in België “plezant” gebruiken en dat daar niks mis mee is. Ook in Erik van Looy”s Loft, nog een film gedraaid in de Zuid-Nederlandse spreektaal (waarom niet als bijna alle Amerikaanse films spreektaal gebruiken?), komt “leuk” slechts één keer voor. In Erik van Looy’s Loft zegt iedereen anders “plezant” zonder “platvloers” over te komen. We hebben het niet aan Erik van Looy persoonlijk gevraagd maar zijn er bijna zeker van dat hij het woord “plezant” niet “platvloers” zou vinden. Want, als hij als quizmaster vragen stelt bij “De Slimste Mens” hoor je hem soms vragen: “vindt u het leuk?”, en meteen daarna, “vindt u het plezant?”

Ook Bart Peeters e.a. mediafiguren van over de 40 doen hun uiterste best om de woorden “plezant” en “schoon” in de Zuid-Nederlandse spreektaal te houden en te voorkomen dat ze verdreven worden door  “leuk” en “mooi.” Of ze dat zullen kunnen valt nog te bezien. Want de laatste tijd wordt de villificatie van het Zuid Nederlands (Belgisch Nederlands) opgedreven, op school en in de media (dat vréééselijke Verkavelingsvlaams lezen we in de dagbladen en horen we op congressen, die afschuwelijke tussentaal!). Ook op school wordt negatiefs verteld over de Zuid-Nederlandse woordenschat, in zoverre die afwijkt van het AN. Het VRT taalnet  (de taalbijbel van de VRT) markeert trouwens het onschuldige woord “plezant” expliciet als fout en raadt aan het te vervangen door “leuk.”

Waarom is Jan Eelens aanpak zo lovenswaardig en verfrissend? De twee kleintjes die “mooi” en “leuk” zeggen in de serie “De Ronde”, zijn omringd door volwassenen die de neiging weerstaan om die kleintjes te gaan naspreken. Sien Eggers en Jaak van Assche zeggen dus “plezant” en zeggen hun kleinkind niet na. Toen ik niet zo lang geleden aan een dame vroeg waarom ze in haar spreektaal opeens  het Noord-Nederlandse “boos” ipv het Zuid-Nederlandse “kwaad” gebruikte, kwam het antwoord: “Omdat de kleinkinderen met boos van school komen. Ik was niet zeker, en dacht dat “kwaad” dialect was.” Daarbij is “kwaad” een volledig correct AN woord (juist zoals “kapot”), maar omdat het vooral in België en, in vergelijking, zo goed als niet in Nederland, gebruikt wordt, wordt het momenteel gemarginaliseerd in het zakelijk geschreven Nederlands in onze pers. Krantenkoppen van een dagblad als de Standaard zeggen dus “boos” ipv kwaad, “vaak” ipv “dikwijls”, enz. Koren op de molen voor mensen die stellen dat nederlandstalige Belgen zo onzeker zijn in hun taalgebruik dat het vrij makkelijk is hun taalgebruik door taalzuivering grondig te veranderen. Als er maar lang genoeg op gehamerd wordt dat Zuid Nederlands “dialect,” “tussentaal,” “Verkavelingsvlaams,” “ouderwets,” “verouderd”, “niet modern,” of in het ergste geval, zelfs “platvloers” is. Taalzuivering volstrekt zich vandaag de dag blijkbaar via kinderen en jongeren, en om “mee te zijn” word je verwacht hen na te spreken. En het helpt natuurlijk als populaire T.V. figuren in hun spreektaal voorzeggen dat schoon door mooi dient vervangen worden.

Daarom “chapeau” aan Jan Eelen: de volwassenen volharden in hun Zuid-Nederlandse spreektaal, die ze met liefde en respect verdergebruiken.

Zonder platvloers over te komen….

Meer over  het Belgisch Nederlands/Zuid Nederlands bedreigd is op de home page van deze blog:             https://belned.wordpress.com/

Reacties staat uit voor Lofzang op de VRT serie van Jan Eelen, De Ronde

Opgeslagen onder Uncategorized

Ruud Hendrickx, hoofdredacteur van Dale en VRT taaladviseur, over “ge zijt” (n.a.v. de campagne van de Lijn “Ge zijt nen engel”)

Eerder werd op deze blog al gemeld dat er in België soms merkwaardige taalkundige uitspraken gedaan worden over wat al dan niet dialect is. Het negatieve woord “dialect” wordt in België graag gebruikt om nederlandstalige Belgen aan te sporen een Zuid-Nederlands woord te laten varen en over te schakelen op een Noord-Nederlandse variant. Zo wordt gezegd dat het bovengewestelijke “kleed” (dat ooit standaardwoord was) “dialect” zou zijn en dat je om AN te spreken eigenlijk het Noord-Nederlandse “jurk” dient te gebruiken. En dat werkt, want als je lang genoeg zegt dat woorden als “schoon” of “plezant” dialect of “slechts spreektaal” zijn, gaan mensen die AN willen spreken ze automatisch vermijden.  Ook in hun informele omgangstaal met vrienden en familie.

Zo worden geleidelijk heel wat Belgisch-Nederlandse woorden afgeleerd.  Dat wegzuiveren van Zuid Nederlands ten voordele van Noord Nederlands gebeurt  vanuit de zichtwijze dat het Nederlands in België gestandaardiseerd dient te worden, t.t.z. min of meer identiek dient te worden aan het Nederlands in Nederland. Dit noemen we in de taalkunde taalzuivering (in dienst van de standaardisering of standaardisatie van het Nederlands): het wegdrukken van zogenaamd onacceptabele woordenschat.  En dat lukt ook ten dele: Noord-Nederlands spreektaalwoord “leuk” mag wel, het Zuid-Nederlands spreektaalwoord “plezant” daarentegen mag niet (in het AN).  Resultaat: “plezant” wordt weggedrukt ten voordele van het woordje “leuk” en komt minder en minder voor.

Het wegzuiveren van Zuid-Nederlandse taalgebruiken gebeurt door het negatief brandmerken van die zegswijzen. Vooral het negatief gekleurde “dialect” dient als markeerder om aan te tonen dat je een bepaald woord of een bepaalde zegswijze maar beter niet gebruikt als je “beschaafd” wil zijn en “beschaafd” wil spreken.  Zo kwamen we bij het googelen terecht op een o.i. merkwaardige taalkundige uitspraak van de heer Ruud Hendrickx, Vlaams hoofdredacteur van van Dale en VRT taaladviseur. Hendrickx verscheen in 2007 in de pers omdat hij kritiek had op de nieuwe slogan van de Lijn (de Vlaamse vervoersmaatschappij), die luidde “Ge zijt nen engel” (betekenis: je gedraagt je goed).  Hendrickx vond het niet kunnen dat de Lijn geen AN gebruikte en stelde dit publiek aan de kaak.  Niet alleen kan men zich vragen stellen bij zo’n  interventie: waarom zou de Lijn “Ge zijt nen engel” niet mogen gebruiken? Het is een eerder pittige Zuid-Nederlandse uitspraak die in de spreektaal of omgangstaal door heel veel mensen gebezigd wordt. Waarom niet wat “couleur locale”, wat is daar mis mee en is het wel de taak van een taaladviseur het gebruik van de spreektaal zo aan banden te leggen?

Dat zijn legitieme vragen. Het gevolg was een uiteenzetting tussen Ruud Hendrickx en een blogger Sereniteit die een open brief aan Hendrickx schreef:  de blogger stelt dat “gij/ge zijt” gewoon Zuid-Nederlandse spreektaal is en dat  er dus niks mis mee is dat de Lijn die slogan gebruikt. Hendrickx riposteert daarop met de uitspraak dat “gij zijt” een “Brabants-Antwerpse dialectvorm” zou zijn en dus zeker niet universeel in Vlaanderen.  Maar hierbij moeten we kritiek aanteken want dit is een hoogst merkwaardige uitspraak: “Gij zijt” een “Brabants-Antwerpse dialectvorm” zoals hier beweerd wordt?  Geenszins.   “Gij zijt” is géén dialectvorm. “Ge/gij zijt” is gewoon de oudere vorm Nederlands die ook in gans Nederland gebruikt werd.  Lezen we even de brieven van Vincent van Gogh na. Die schrijft in 1877 aan zijn broer Theo:

” Ik ben blij voor U dat gij zoo spoedig op reis zijt gegaan, dat is een goede afwisseling.”

Anders gezegd: het gebruik van “gij/ge zijt” in het Zuid Nederlands is géén dialect, maar in de Zuid-Nederlandse spreektaal is “gij zijt” een relict of overblijfsel van een oudere standaardtaal, die universeel en overal ingeburgerd was, ook in Nederland, zoals de brieven van Vincent van Gogh en tal van andere Noord-Nederlandse teksten aantonen. Maar in het kader van de standaardisatie van het Nederlands is het gemakkelijker het negatief geladen woord “dialectvorm” te gebruiken in de strijd tegen zgn. ongewenste vormen van het Zuid Nederlands.

Waarom dit  publiek optreden van een taaladviseur tegen een slogan van de nationale vervoersmaatschappij de Lijn (Ge zijt nen engel) ? Waarom belerend (repressief) optreden tegen een onschuldige Zuid-Nederlandse slogan als “Ge zijt nen engel”? Het is o.i. een voorbeeld van wat we op deze blog “taalcensuur” noemen en heeft veel weg van een poging om de Zuid-Nederlandse spreektaal te bannen uit de publieke ruimte. Héél letterlijk dan, want de slogan prijkte via posters op bushokjes en in trams. De bedoeling is namelijk dat Vlamingen, juist zoals Nederlanders, in hun spreektaal je zeggen i.p.v. vast te houden aan ge en gij. Men wil van dat gij en ge af of het de Belgen afleren. Ook termen als “Verkavelingsvlaams” en “tussentaal” hebben een sterk negatieve bijklank waarmee de gebruikers van “ge” gebrandmerkt worden. Men zou “ge” ook Zuid-Nederlandse spreektaal kunnen noemen, i.p.v. verkavelingsvlaams of tussentaal. Maar verkavelingsvlaams is een uiterst negatieve term en is dus handiger in de pogingen om Zuid-Nederlandse spreektaal af te leren.

Voetnoot:

We vragen ons af of spreektaal in Vlaamse feuilletons van de VRT vooral gedoogd wordt vanwege de kijkcijfers? En zelfs in de laatste reeksen afleveringen van FC De Kampioenen zijn er talrijke taalzuiverende optredens, zoals de vervanging van “schoon” door “mooi”. Bieke zegt op het einde van de serie niet alleen dikwijls “mooi” maar ook “leuk” wat opvalt aangezien het lijflied van F.C. de Kampioenen “kampioen zijn is plezant” luidt.  Ook andere typische Zuid-Nederlandse spreektaalwoorden worden in de laatse afleveringen van F C de Kampioenen weggezuiverd, zoals “bomma” en “bompa”  door “opa” en “mammie.” Dat laatste woord gebruikt werkelijk geen kat. Maar alles beter dan de spreektaal woordenschat gebruiken die men wil afleren. Vergelijk dit met André Rieu  (Nederlands Limburger) die voor het oog van miljoenen kijkers uit Duitsland, Nederland en België een Duitse presentatrice wijsmaakte dat de Nederlandse vertaling van het Duitse woord “Opa” “bompa” is.  Als we een aantal opiniemakers mogen geloven zou  André Rieu “Verkavelingsvlaams” spreken… Om maar even de absurditeit van sommige taalkundige beweringen in de verf te zetten. Rieu spreekt natuurlijk géén verkavlingsvlaams, maar Zuid Nederlands, want Zuid Nederlands strekt zich ook uit tot Nederlands Limburg, Noord Brabant en Zeeuws Vlaanderen (vandaar dat André Rieu ook wel eens voor een Vlaming wordt genomen).  Maar let u eens op hoe weinig de term “Zuid Nederlands” nog gebruikt wordt. In plaats daarvan vinden we in kranten als de Standaard en in uitlatingen van prominente Vlaamse taalkundigen en opiniemakers veelvuldig negatieve verwijzingen naar het “Verkavelingsvlaams”. Bedoeling: via belerende en negatieve opmerkingen het taalgebruik van nederlandstalige Belgen ingrijpend te veranderen.

Noot: de discussie over ge zijt is te lezen op http://sereniteit.wordpress.com/2007/10/30/open-brief-aan-ruud-hendrickx-ivm-zijn-commentaar-op-actie-ge-zijt-nen-engel/


11 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

De Dikke Van Dale en het statuut van het Belgisch Nederlands

In 2009 zond Van Dale een persbericht uit waarin stond dat de nieuwe hoofdredacteur van Van Dale (Ruud Hendrickx) in België verantwoordelijk zou zijn voor “de Vlaamse blik” (sic) op van Dale.  Dat zou betekenen dat de Dikke van Dale meer Belgisch-Nederlands als standaardtaal zou opnemen in komende edities van het woordenboek. Prisma woordenboek, de concurrent van Van Dale, heeft al een speciale Belgische editie van het handwoordenboek klaar, een editie waarin een Belgisch-Nederlands woord als “kleed” als correct synoniem voor het Noord-Nederlandse “jurk” wordt aangegeven. Maar valt deze zelfde tendens waar te nemen in de Dikke van Dale  van 2005 en in taalkundige uitspraken van de nieuwe hoofdredacteur, zoals die te vinden zijn op zijn VRT taalnet en in het Stijlboek VRT?

Bij kritische analyse van dat VRT taalnet blijkt evenwel dat Hendrickx, in lijn met Van Dale 2005 en andere Vlaamse taalkundigen, heel wat  Belgisch-Nederlandse woorden “spreektaal” noemt. Spreektaal betekent daarbij niet “informele standaardtaal” maar géén standaardtaal.  Enerzijds stellen Van Dale en de Taalunie al geruime tijd dat er meerdere polen in het Standaardnederlands zijn, en dat het Belgisch Nederlands één van die polen is, wat juist en lovenswaardig is. Anderzijds blijft betreurenswaardig dat vele Belgisch-Nederlandse woorden en betekenissen eigenlijk als spreektaal en in sommige gevallen zelfs als dialect gebrandmerkt worden. Voorbeelden daarvan zijn de te vinden op het VRT taalnet, een taaladvies net dat zeer actief gebruikt wordt door mensen werkzaam in de media, studenten e.a..

Om een voorbeeld te geven van een taalkundige uitspraak op het VRT taalnet, citaat: “Kleed in de betekenis van ‘jurk’ behoort volgens Van Dale niet tot de standaardtaal, ook niet de standaardtaal in België.” M.a.w. kleed, typisch voormalig standaardwoord uit België, wordt hier gedegradeerd tot slechts spreektaal.  Het is inderdaad zo dat hier Van Dale gecitieerd wordt, maar zou het niet mogelijk zijn dat de hoofdredacteur van Van Dale de uitsluitingsmechanismen werkzaam in dat woordenboek aan kritiek zou onderwerpen? Verder worden deze taalmails die aan  de VRT nieuwsdiensten als “suggesties” bestempeld, maar in werkelijkheid zijn ze normatief. Zie http://vrttaal.net/taaldatabanken_master/taalmail/taalmail281.shtml

Zelfde met het woord “deftig” dat in België de betekenis heeft van “fatsoenlijk” als in “Kan hij deftig fritten (sic in België) bakken?” In een tekstje van de heer Hendrickx wordt er een beetje smalend gedaan over die vele nederlandstalige Belgen die “deftig” verkeerdelijk voor “fatsoenlijk” gebruiken -dat, terwijl deftig in de betekenis van fatsoenlijk een heel courant standaardwoord is in België. Maar, omdat de betekenis deftig in de zin van fatsoenlijk niet gekend is in Nederland, wordt dit gebruik afgeraden. (http://vrttaal.net/taaldatabanken_master/juist/050623.shtml).

En zo zijn er honderden voorbeelden te vinden van hoe o.i. acceptabele woorden en betekenissen uit België tot “slechts spreektaal” gedegradeerd worden. We mogen deze woorden en uitdrukkingen nog wel gebruiken, maar als we dat doen verwijderen we onze van de algemene Nederlandse standaardtaal. Enerzijds zegt men dat het tijdperk van het “hollandocentrisme” voorbij is, anderzijds zijn er nog te vele o.i. acceptabele Zuid-Nederlandse woorden die uit de Belgische standaardtaal gehouden worden.

Waarom kunnen Noord en Zuid Nederlands niet gewoon naast elkaar bestaan, zoals ook Brits en Amerikaans Engels naast, en niet ten koste, van elkaar bestaan?  Om het standpunt van deze blog te herhalen: deze blog is geenszins gekant tegen het Noord Nederlands en wil ook niemand opleggen wat hij moet zeggen of welke woordenschat hij dient te gebruiken. Wel ijvert deze blog voor de gelijkwaardige erkenning van het Zuid Nederlands naast het Noord Nederlands. Noord en Zuid Nederlands dienen naast elkaar te kunnen bestaan zoals ook het Brits en het Amerikaans Engels naast elkaar bestaan.

4 reacties

Opgeslagen onder Belgische uitdrukkingen, BelgischNederlandse uitdrukkingen, Uncategorized, Vlaamse uitdrukkingen