Lofzang op de VRT serie van Jan Eelen, De Ronde

Uit krantenberichten blijkt dat sommige kijkers het moeilijk hebben met het breed panorama van figuren dat ten tonele wordt gevoerd in de VRT hitserie de Ronde. Mij deert dit niet, integendeel. Jan Eelen presenteert in De Ronde een prachtige verzameling van figuren, uit alle windstreken van Vlaanderen, met elk hun sappige taal. Het door sommigen zo vermaledijde West Vlaams wordt niet ondertiteld, gelukkig, en het is maar juist ook dat een pak figuren West Vlaams mag spreken aangezien de Ronde zich in en rond Brugge afspeelt (het West-Vlaamse “da meen dje nie” was op slag een hype, stond er in de kranten).

Even goed of nog beter is dat “De Ronde” een VRT serie is waar het ene “leuk” niet over het andere struikelt en waar je als kijker niet het gevoel krijgt dat er aan taalzuivering gedaan wordt in programma’s die nota bene pretenderen in de Zuid-Nederlandse spreektaal gedraaid te worden.  U heeft zeker ook al het gevoel gekregen dat er aan zo’n taalzuivering gedaan wordt de laatste jaren in FC De Kampioenen en zelfs Thuis. Schoon wordt meer en meer vervangen door mooi en Bieke begint meer en meer “leuk” ipv “plezant” te zeggen, wat opvalt in een serie waarvan het lijflied “Kampioen zijn is plezant luidt.”  De  allerlaatste aflevering van F.C. De Kampioenen werd trouwens door de scenaristen “de mooiste dag” genoemd, een markante evolutie voor een serie die van in het begin expliciet niet in het AN werd gedraaid, maar in de Zuid-Nederlandse spreektaal (m. b. de Brabantse variant van die spreektaal).

Hoe anders en juister gaat Jan Eelen van Woestijnvis te werk!  Na twee afleveringen is er nog maar één keer leuk gebruikt, door een heel klein jongetje, de kleinzoon van figuren gespeeld door Jaak van Assche en Sien Eggers, die hen met het Zuid-Nederlandse bompa en bomma aanspreekt. En een ander heel klein jongetje zegt “mooi” terwijl de volwassenen in de serie allemaal “schoon” zeggen (tot nu toe). En dat is juist gezien van Jan Eelen: het zijn inderdaad de kleine kinderen en jongeren die vandaag te dikwijls negatieve waardeoordelen te horen krijgen over het Zuid-Nederlandse “schoon” en “plezant.”  Op een Nederlandse blog, Irritaal, schrijft een jonge Vlaming, zelfs – en hij pretendeert te spreken in naam van “alle” nederlandstalige Belgen – dat “plezant” in België “platvloers” overkomt. Zo’n beschrijving van “plezant” als “platvloers” is voor Vlamingen ouder dan eind 30 choquerend: zij zijn met “plezant” opgevoed, thuis maar ook op school, waar nog werd uitgelegd dat Nederlanders “leuk” zeggen terwijl wij in België “plezant” gebruiken en dat daar niks mis mee is. Ook in Erik van Looy”s Loft, nog een film gedraaid in de Zuid-Nederlandse spreektaal (waarom niet als bijna alle Amerikaanse films spreektaal gebruiken?), komt “leuk” slechts één keer voor. In Erik van Looy’s Loft zegt iedereen anders “plezant” zonder “platvloers” over te komen. We hebben het niet aan Erik van Looy persoonlijk gevraagd maar zijn er bijna zeker van dat hij het woord “plezant” niet “platvloers” zou vinden. Want, als hij als quizmaster vragen stelt bij “De Slimste Mens” hoor je hem soms vragen: “vindt u het leuk?”, en meteen daarna, “vindt u het plezant?”

Ook Bart Peeters e.a. mediafiguren van over de 40 doen hun uiterste best om de woorden “plezant” en “schoon” in de Zuid-Nederlandse spreektaal te houden en te voorkomen dat ze verdreven worden door  “leuk” en “mooi.” Of ze dat zullen kunnen valt nog te bezien. Want de laatste tijd wordt de villificatie van het Zuid Nederlands (Belgisch Nederlands) opgedreven, op school en in de media (dat vréééselijke Verkavelingsvlaams lezen we in de dagbladen en horen we op congressen, die afschuwelijke tussentaal!). Ook op school wordt negatiefs verteld over de Zuid-Nederlandse woordenschat, in zoverre die afwijkt van het AN. Het VRT taalnet  (de taalbijbel van de VRT) markeert trouwens het onschuldige woord “plezant” expliciet als fout en raadt aan het te vervangen door “leuk.”

Waarom is Jan Eelens aanpak zo lovenswaardig en verfrissend? De twee kleintjes die “mooi” en “leuk” zeggen in de serie “De Ronde”, zijn omringd door volwassenen die de neiging weerstaan om die kleintjes te gaan naspreken. Sien Eggers en Jaak van Assche zeggen dus “plezant” en zeggen hun kleinkind niet na. Toen ik niet zo lang geleden aan een dame vroeg waarom ze in haar spreektaal opeens  het Noord-Nederlandse “boos” ipv het Zuid-Nederlandse “kwaad” gebruikte, kwam het antwoord: “Omdat de kleinkinderen met boos van school komen. Ik was niet zeker, en dacht dat “kwaad” dialect was.” Daarbij is “kwaad” een volledig correct AN woord (juist zoals “kapot”), maar omdat het vooral in België en, in vergelijking, zo goed als niet in Nederland, gebruikt wordt, wordt het momenteel gemarginaliseerd in het zakelijk geschreven Nederlands in onze pers. Krantenkoppen van een dagblad als de Standaard zeggen dus “boos” ipv kwaad, “vaak” ipv “dikwijls”, enz. Koren op de molen voor mensen die stellen dat nederlandstalige Belgen zo onzeker zijn in hun taalgebruik dat het vrij makkelijk is hun taalgebruik door taalzuivering grondig te veranderen. Als er maar lang genoeg op gehamerd wordt dat Zuid Nederlands “dialect,” “tussentaal,” “Verkavelingsvlaams,” “ouderwets,” “verouderd”, “niet modern,” of in het ergste geval, zelfs “platvloers” is. Taalzuivering volstrekt zich vandaag de dag blijkbaar via kinderen en jongeren, en om “mee te zijn” word je verwacht hen na te spreken. En het helpt natuurlijk als populaire T.V. figuren in hun spreektaal voorzeggen dat schoon door mooi dient vervangen worden.

Daarom “chapeau” aan Jan Eelen: de volwassenen volharden in hun Zuid-Nederlandse spreektaal, die ze met liefde en respect verdergebruiken.

Zonder platvloers over te komen….

Meer over  het Belgisch Nederlands/Zuid Nederlands bedreigd is op de home page van deze blog:             https://belned.wordpress.com/

Advertenties

Reacties staat uit voor Lofzang op de VRT serie van Jan Eelen, De Ronde

Opgeslagen onder Uncategorized

Reacties zijn gesloten.