Tagarchief: Van Dale Woord van het Jaar

Ruud Hendrickx wuift kritiek op “tentsletje” weg

In november 2010 lanceerden Van Dale en VRT een Woord van het Jaar wedstrijd. Voor het eerst werkten Van Dale en de VRT samen en selecteerden ze samen de 10 woorden, waarop het Belgische publiek zou kunnen stemmen. Al vlug bleek de nominatielijst controversieel, vooral door de aanwezigheid van het dubieuze woord “tentsletje,” een woord dat door zo goed als niemand gebruikt werd en alleen al daarom niet verdiende op een representatieve Woord van het Jaar 2010 lijst te staan. Uit alle hoeken kwam er kritiek, omwille van de sterk seksistische inslag van het woord, maar die werd genegeerd.

Ruud Hendrickx is VRT taaladviseur en sinds kort ook Vlaams hoofdredacteur van Van Dale, het groot woordenboek der Nederlandse taal. In een radio 1 clip van de VRT verdedigt hij van Dale en wuift hij indirect de kritiek op de nominatie van het seksistisch woord tentsletje weg: http://www.radio1.be/programmas/ochtend/tentsletje
Er is ook een link op: http://www.deredactie.be/cm/vrtnieuws/cultuur%2Ben%2Bmedia/kunsten/1.924232

Dit interview op de website van de VRT nieuwsredactie typeert hoe de samenwerking tussen van Dale en de VRT nieuwsredactie werkt. De VRT nieuwsdienst zou een onafhankelijk orgaan moeten zijn maar doet geen echte poging om de gesproken mening van Ruud Hendrickx (op radio 1) te plaatsen naast een kritische mening die dezelfde zendtijd krijgt. Integendeel, de VRT verleent gratis radio zendtijd aan Hendrickx, die stelt dat de keuze van het woord tentsletje niet ligt “aan de redactie” maar “eerder aan de gebruiker en degene die stemt.” “Wij signaleren slechts.”

Niets is natuurlijk minder waar: het woord tentsletje werd zo goed als niet gebruikt, met slechts een 630 hits op Google België nog midden november 2010. Uit het niets werd het gecatapulteerd op de nominatie lijst voor Van Dale opgesteld door het selectiecomité van Van Dale en de VRT. Door Studio Brussel, een radio zender van de VRT, werd het woord gelanceerd en gepromoot, ook op de facebook site van Studio Brussel die meer dan 100 000 leden telt.

VRT en Van Dale werken al enige tijd innig samen. Hier beweren dat het “de gebruiker” is die verantwoordelijk is, is niet correct, als men weet dat het woord, via de Van Dale wedstrijd, schaamteloos op VRT kanalen gepromoot werd. Op het einde van de clip zegt Hendrickx dat het woord nu in het woordenboek staat. Correcter zou zijn te zeggen dat Van Dale zelf, via partner VRT, een woord gepromoot heeft dat dan in het Van Dale woordenboek belandde. Hoe objectief en neutraal is zoiets?  Vanuit ons zichtpunt is het bovendien schrijnend te zien dat een tot populariteit opgeklopt woord als “tentsletje” op deze manier als standaardwoord in de Dikke Van Dale belandt, terwijl doodgewone Zuid-Nederlandse woorden als “kleed” en “kuisen” door Van Dale bestempeld worden als “geen standaardtaal” en dus uit onze zakelijk geschreven pers geweerd worden, ook al gebruiken miljoenen Vlamingen ze al jaren.

Voetnoot 1:
Ruud Hendrickx heeft over tentsletje en de Van Dale 2010 wedstrijd interviews gegeven op bijna alle radio stations van de openbare omroep VRT, waarbij men bijna de indruk krijgt dat het om een promotie campagne ging.  Dit in tegenstelling tot Nederland, waar ook een  Van Dale woord van het jaar voor de Nederlanders georganizeerd werd, maar zonder de “media blitz” van Vlaanderen. In een interview op VRT jongerenzender MNM, noemt Ruud Hendrickx tentsletje  een “prachtig woord: http://www.mnm.be/artikel/174444/Tentsletje-is-het-woord-van-het-jaar

Voetnoot 2:
Nadat er vanuit meerdere hoeken kritiek kwam op Van Dale’s selectie en nominatie van “tentsletje,” verschenen er prompt twee opinies van een VRT journaliste, Nina Verhaeghe, en van schrijver Tom Naegels in de Standaard. Beide lezen als pogingen om het dubieuze woord “salonfähig” te maken. Een kritiek op Tom Naegels’ stuk leest u hier: https://belned.wordpress.com/2010/12/21/rel-rond-van-dale-woord-van-het-jaar-tentsletje/

2 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

Rel rond het van Dale Woord van het Jaar: tentsletje.

In december 2010 won het dubieuze woord “tentsletje” op al even dubieuze wijze de Van Dale Woord van het Jaar wedstrijd. In de Standaard van zaterdag 18 december 2010 verscheen er prompt een opmerkelijke reactie van schrijver Tom Naegels. Want nadat er al luid kritiek was geuit op de manier waarop de VRT en Van Dale dit woord uit het niets haalden en op de nationale lijst van Van Dale’s woorden wedstrijd zetten, diende ook een vrouwen comité een klacht in over het woord tentsletje, en terecht. In zijn opiniestuk trekt Tom Naegels evenwel indirect partij voor de VRT, de zender die het woord “tentsletje” lanceerde, en schijnt hij zich niet bewust te zijn van de vreemde manier waarop het door bijna niemand gebruikte woord “tentsletje” door de openbare omroep, en met medewerking van het woordenboekenbedrijf Van Dale, via de wedstrijd gepromoot werd op vooral jongerenzenders, zoals Studio Brussel, ook een radio zender van de VRT. Op kunstmatige wijze (door promotie van de wedstrijd o.a. op jongerenzenders en jongeren websites) slaagde het Van Dale en VRT selectie team erin “tentsletje” tot populair woord op te kloppen. Bij begin van de wedstrijd leverde een Google search voor tentsletje slechts een 650 hits op, bitter weinig, omdat het woord zo goed als niet gebruikt werd. Aan het einde van de wedstrijd en de promotiecampagne leverde tentsletje tienduizenden hits op Google op en prijkte het woord in de koppen van ettelijke krantenartikels. En dat is juist  het probleem: dat VRT en van Dale verkiezen zo’n seksistisch vulgair woord “salonfähig” te maken via een taalwedstrijd. Om nog te zwijgen van de vreemde manier waarop hier aan “taalonderzoek” gedaan wordt: eerst wordt een woord dat nauwelijks gebruikt wordt populair gemaakt via de wedstrijd, waarna het een plaats krijgt in het Van Dale woordenboek…Objectief taalonderzoek? Daar kan je zeker vraagtekens bij zetten.

Het is ook gênant te zien dat Tom Naegels, die toch de roeping heeft van progressief te zijn, de “feministen” aanvalt, alsof enkel feministen in België een probleem hebben met het woord tentsletje. Maar, in België is het woord feminist zelf bijna een scheldwoord. Weinig vrouwen durven er zich feminist noemen en veel vrouwen beginnen een zin met “ik ben wel geen feministe, maar ik vind toch…” Tom Naegels’ stuk beaamt slechts wat al elders betoogd werd: wie een probleem heeft met woorden als tentsletje is preuts, een seut, of nog erger, een feministe, het lelijkste wat over een vrouw gezegd kan worden! Of, hoe onze kwaliteitskranten en media vol van opiniemakers zitten, die via waardenoordelen ons zeggen wat we moeten denken.

Hier is een citaat uit het bewuste stuk van Naegels: “Waar halen ze het, die feministes? Dat ‘tenthengst’ het nooit tot in Van Dale zou schoppen. En dat de verkiezing van ‘tentsletje’ tot Vlaams woord van het jaar dus het ultieme bewijs is van hoe seksisme sexy gemaakt wordt. ‘Het is geen toeval dat jongens die op festivals de ene na de andere tent induiken, niet opduiken in dergelijke lijstjes’, meent het Vrouwen Overleg Komitee. ‘Mannen mogen wisselende seksuele contacten hebben, maar vrouwen die hetzelfde doen, zijn nog altijd sletten.'”

Ik vind dat het Vrouwen Overleg Komitee gelijk heeft en vind Tom Naegels’ uitval naar “die feministes” onderdeel van het probleem. Wie kritiek heeft op het Nederlandse taalbeleid in België (want daar gaat het ook over bij tentsletje) wordt door het kleine klubje van opiniemakers dat het voor het zeggen heeft terechtgewezen.

Overigens, dit is de reden waarom het Vrouwen Overleg Komitee protesteert tegen Van Dale Woord van het Jaar tentsletje: “Een seksistisch woord zou nooit de shortlist mogen halen, net zo min als dat zou kunnen voor een racistisch woord.” Precies.

Voetnoot:

Natuurlijk staan er in het woordenboek, ook dat van Van Dale, honderden seksistische en racistische woorden, scheldwoorden en wat dies meer zij. Het punt dat hier aan de orde is, is de bewuste promotie van zo’n sekstistisch woord door de VRT en Van Dale. Zoals hier oorspronkelijk bericht: het woord bestond zo goed als niet in juni 2010 en is kunstmatig opgeklopt tot modewoord. Als het om fokkie zou gaan (reklame, trouwens, voor Douwe Eghberts) zou het nog niet zo erg zijn. Wat problematisch is, is dat het VRT en Van Dale nominatie comité van België gigantisch veel reklame hebben gemaakt voor tentsletje via alle mogelijke kanalen, zoals de openbare omroep. En dat die reklame gevoerd door VRT en Van Dale een seksistisch woord betrof. Zo’n seksistisch woord dient niet gepromoot te worden, evenmin als racistische termen. Dat is de evidentie zelve.

Ruud Hendrickx, VRT taaladviseur en Vlaams hoofdredacteur van Van Dale, heeft de kritiek op het woord in meerdere VRT interviews weggewuifd. Meer daarover op deze link: https://belned.wordpress.com/2010/12/22/tentsletje/

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized