Tagarchief: Kleedjesdag

Kleedjes op Kleedjesdag

Wordle: kleedje


Op 27 april was het weer Kleedjesdag: op facebook is er een groep van meer dan 15000 leden die opriep om die dag een kleedje te dragen. Maar uitgerekend diezelfde dag verscheen er ook een merkwaardige commentaar over die Kleedjesdag in de krant De Standaard.  Journalist Tom Heremans kijkt uit naar de Kleedjesdag, want schrijft hij in zijn stukje (getiteld “Wie het jurkje past”): “Wij kennen weinig vrouwen die er in een jeansbroek beter uitzien dan in een jurk en daar proberen we hen al enkele decennia lang van te overtuigen, evenwel zonder veel succes. Er daagt nu plots hulp op uit onverwachte hoek: die van de vrouwen. Vijf Belgische studentes roepen uitgerekend vandaag, de eerste druilerige dag in weken, alle vrouwen en desnoods ook enkele mannen via Facebook op om nog een keer een jurk aan te trekken.”

Maar toch is de journalist niet geheel tevreden: “Alleen jammer dat de Facebookmeisjes voor de naam ‘Kleedjesdag’ kozen. Een kleed is een tapijt in behoorlijk Nederlands, en bij onze noorderburen is kleedjesdag een soort rommelmarkt –iedereen biedt zijn oude spullen te koop aan op een kleed.”  Heremans vindt het dus spijtig dat de studentes zogezegd geen “behoorlijk Nederlands” spreken en zich dus eigenlijk met vloerkleedjes in plaats van echte “jurken” zouden gaan bedekken.

Maar is dat wel zo? Spreken deze studentes geen behoorlijk Nederlands of zou het kunnen dat uitgerekend deze Standaard journalist niet op de hoogte is van wat er reilt en zeilt als het om de Nederlandse taal gaat? Het is namelijk zo dat er op facebook en op deze blog al jaren actie wordt gevoerd voor de aanvaarding van Zuid Nederlands (Belgisch Nederlands) als standaardtaal (AN).  Deze blog (Red het Belgisch Nederlands) heeft al meermaals bericht over de stiefmoederlijke manier waarop volledig acceptabele Zuid-Nederlandse woorden weggezuiverd worden enkel en alleen omdat ze een andere betekenis in Nederland hebben of daar niet gebruikt worden. Kleed is één van die typische acceptabele woorden die sommige Belgische taalkundigen weigeren te aanvaarden als Zuid-Nederlands AN standaardwoord, ook al gebruikt de meerderheid van Belgische vrouwen en mannen het woord bijna dagelijks.  Als het woord dan toch in de schrijftaal gebruikt wordt, zoals vandaag voor Kleedjesdag, dan wordt er in  de Standaard corrigerend op de vingers getikt (Heremans voegt er wel aan toe dat hij eigenlijk niet zagen (“zeuren”) wil, met zoveel schoons in het verschiet, maar toch is er die tik).

Als Heremans de nieuwe editie van het Prisma Handwoordenboek gebruikt had, zou hij weten dat Prisma het Belgisch-Nederlandse woord “kleed” als correct standaardwoord voor jurk aangeeft. M.a.w. Prisma zegt heel duidelijk dat “kleed” géén taalfout is en geeft een taaladvies dat op de Belgische gebruiker van het Nederlands is afgestemd.  Van Dale woordenboek loopt in dat opzicht nog een beetje achter: Van Dale wil wel af van de stiefmoederlijke behandeling van Zuid-Nederlandse woordenschat in dat woordenboek, maar is daar, spijtig genoeg, tot nader order nog niet in geslaagd.  De Standaard loopt dus, zoals Van Dale, een beetje achter op de feiten…. Kleed is een gewoon Zuid-Nederlands standaardwoord, en dus geen taalfout.

Meer over het woordje “kleed” en andere Zuid-Nederlandse woorden in deze Knack opinie, getiteld “Red het Zuid Nederlands”:  http://knack.rnews.be/nl/actualiteit/opinie/vrije-tribunes/red-het-zuid-nederlands-bea-hanssen/opinie-1194981043695.htm

Deze blog ijvert voor de erkenning van het Zuid Nederlands als evenwaardig aan het Noord Nederlands, juist zoals Amerikaans en Brits Engels elkaars gelijke zijn. Meer hierover op de home pagina:  https://belned.wordpress.com/

Advertenties

3 reacties

Opgeslagen onder BelgischNederlands woord in de kijker, Uncategorized

BelgischNederlands woord in de kijker: kleed, kleedje

Deze keer  is een Zuid-Nederlands woord aan de beurt dat heel populair is in België: kleed, kleedje (Noord Nederlands: “jurk”).  Als u door te googelen op deze pagina terecht bent gekomen, is het misschien omdat u wil weten of u “kleed” ipv “jurk” mag zeggen. Ja, “kleed” is het correcte Zuid-Nederlandse AN woord, zo staat te lezen in Prisma woordenboek, dat kleed als correct synoniem van “jurk” aangeeft.

Maar misschien wil u ook weten hoe Van Dale hierover denkt? Wel, Van Dale wil eigenlijk af van het imago dat het “hollandocentrisch” is (t.t.z. vooral Noord-Nederlandse woorden van boven de Moerdijk als AN goedkeurt).  En de stiefmoederlijke behandeling van vele correcte of acceptabele Zuid-Nederlandse woorden in dat woordenboek is nog steeds niet ongedaan gemaakt. Want wat er met het Zuid-Nederlandse woord “kleed” gebeurd is, zou je een typisch voorbeeld van taalzuivering in Vlaanderen en België kunnen noemen.  Ook al gebruikt de overgrote meerderheid van Vlamingen het Zuid-Nederlandse “kleed,” toch leidt dit niet tot democratisering, nu het tijdperk van taalzuivering volgens Belgische taalkundigen zogezegd officieel is afgelopen. Integendeel, ook al geraakt het Noord-Nederlandse “jurk” maar niet ingeburgerd, omdat de meeste Belgische vrouwen geen jurk aan hun lijf willen, toch wordt het verder door Van Dale en taaladvies diensten (de VRT, het VRT taalnet, de taaltelefoon e.a.) als enige juiste standaardwoord aan Belgisch taalgebruikers opgelegd. Van Dale 2005 keurt “kleed” af als “geen standaardtaal.”  Spijtig genoeg stelt Van Dale zich graag op als gezaghebbend in nederlandstalig België.  Resultaat: het woordje “kleed” is zo goed als niet meer te vinden in kranten, laat staan schoolboeken. Democratische meerderheden werken dan ook niet in het Belgischse taalbeleid, zoals dat in Nederland wél het geval is. Hoe komt dat? Omdat men historisch gezien ervan uit gaat dat het taalgebruik van nederlandstalige Belgen gebrekkig is. En omdat een relatief kleine groep van naar Nederland georiënteerde, taalzuiverende taalkundigen in België eraan vasthoudt dat “kleed” geen standaardtaal zou zijn omdat het woord zo niet voorkomt bij onze noorderburen. Punt, andere lijn. Ook al was er een Vlaamse hoofdredacteur betrokken bij de totstandkoming van Van Dale 2005 en vorige edities, toch werd het courante en acceptabele woord “kleed” afgekeurd en mag het géén standaardtaal (AN) zijn, ook niet in België.  Van Dale loopt hier in grote mate achter op zijn concurrent Prisma, die toont de stiefmoederlijke behandeling van Zuid Nederlands serieus te willen aanpakken.  Frappant is verder dat Van Dale rechtstreeks ingaat tegen het oordeel van concurrent Prisma: Prisma ziet “kleed” en “jurk” als gelijke evenwaardige synoniemen, wat ze historisch gezien ook zijn. Van Dale 2005 daarentegen volgt de oude “Boven-de-Moerdijk-is-het-beter-regel” en sluit “kleed” uit van de gemeenschappelijke standaardtaal. M.a.w. Van Dale bevestigt dat het nog steeds “hollandocentrisch” is door het Noord-Nederlandse jurk als enige standaardwoord aan taalgebruikers in Nederland en België op te leggen.

En toch stelt Van Dale vandaag graag dat het tijdperk van het oude “hollandocentrisme” zogezegd voorgoed voorbij zou zijn en dat eraan gewerkt wordt…

Als Belgisch taalgebruiker heeft u dus de keuze: of u volgt braaf wat u van hogerhand wordt opgelegd en schrijft “jurk,” ook al zegt u eigenlijk kleed. Of, u kan tegen die onrechtvaardige taalregel van hogerhand, van Van Dale, ingaan en Prisma woordenboek volgen dat correct stelt dat “jurk” en “kleed” AN synoniemen zijn: dan schrijft u “kleed.”

Het zou ook al een stap in de goede richting zijn als rclamemakers en marketeers voor bedrijven gevestigd in België/Vlaanderen, zoals Aldi, Lidl, Hema, Bel&Bo, Esprit.be, H&M, Carrefour, e.a., zouden beseffen dat zo goed als iedereen “kleed” zegt in België. Waarom dan niet gewoon “kleed” zetten in de reklamefolders voor België? De klanten in België zullen er zoveel gelukkiger en tevreden om zijn.

Een langere bespreking van de woorden kleed en jurk vindt u in deze opinie in Knack:
http://knack.rnews.be/nl/actualiteit/opinie/vrije-tribunes/red-het-zuid-nederlands-bea-hanssen/opinie-1194981043695.htm

Een kritiek op het gebruik van “jurk” in de Standaard vindt u hier:  https://belned.wordpress.com/2011/04/27/kleedjes-op-kleedjesdag/

***********************************

Over deze rubriek en blog

Deze rubriek wil de aandacht vestigen op Belgisch-Nederlandse (Zuid-Nederlandse) woorden en uitdrukkingen die correct AN of acceptabele varianten van Noord Nederlands zijn, maar die in ons land in zakelijke, “netjes verzorgde” taal gemeden worden. Waarom? Omdat vele mensen ten onrechte denken dat deze woorden of uitdrukkingen fout zijn. Of omdat taalredacties van Vlaamse dagbladen en tijdschriften met voorkeurwoordenschat in hun krantenkoppen werken, t.t.z. woorden die vooral boven de Moerdijk gangbaar zijn (bv. boos, jammer, vaak, zoen, huilen, enz.). Als je bepaalde Zuid-Nederlandse woorden die door taalredacties gemeden worden toch aantreft, dan gaat het meestal om citaten, m.a.w. uitspraken van derden die geinterviewd worden; de journalist die het artikel schreef zal zelf zeer dikwijls het bewuste correcte of acceptabele Zuid-Nederlandse woord mijden. Waarom doen Belgische taalredacties dat? Omdat vele taalredacties nog steeds de “Boven-de-Moerdijk-is-het-beter”-regel hanteren (bv. door het volgen van stijlhandboeken van taaladviseurs). Deze blog ijvert voor het naast mekaar bestaan van Zuid- en Noord Nederlands, maar spijtig genoeg moeten we in de praktijk vaststellen dat het Zuid Nederlands zeer dikwijls niet als gelijkwaardig door taalredacties en taaladviseurs behandeld wordt. De verklaring daarvoor is het taalbeleid dat in België gevoerd wordt: de bedoeling is het scheppen van één Nederlandse eenheidstaal voor zowal België als Nederland, met slechts een klein beetje variatie. Dus worden heel wat correcte of acceptabele Zuid-Nederlandse woorden uitgerangeerd omdat ze dat streefdoel van een uniforme Nederlandse standaardtaal een beetje in de weg staan. Deze blog betreurt dit en heeft kritische vragen bij zo’n éne Nederlandse gemeenschapstaal voor twee verschillende landen. Deze blog promoot het model dat in de engels- en duitstalige taalgemeenschappen gebruikt wordt: Brits en Amerikaans Engels, Noord en Oostenrijks Duits verschillen grondig van elkaar (uitspraak, woordenschat, enz.), maar toch doet niemand in die taalgemeenschappen daar moeilijk over. Evenmin is er de poging om de taalvariëteit van het ene land tot standaard voor het andere land te maken. Streefdoel van deze blog is: méér Zuid-Nederlandse woordenschat in gewone krantenkoppen, die géén citaten zijn. En méér Zuid-Nederlandse woorden die door woordenboekmakers van Van Dale als standaardtaal (AN) geaccepteerd worden. We kunnen hier ook allemaal actief aan meewerken door gemeden correcte of acceptabele Zuid-Nederlandse woordenschat zelf te gaan gebruiken (zowel in onze spreektaal als in geschreven taal). Woorden die niet gebruikt worden in geschreven taal zijn uiteindelijk gedoemd te verdwijnen dus eigenlijk kunnen we stellen dat de toekomst en het overleven van het Zuid Nederlands op het spel staan…

Meer over waarom het niet goed gaat met het Zuid Nederlands in deze Knack Vrije Tribune:

http://knack.rnews.be/nl/actualiteit/opinie/vrije-tribunes/red-het-zuid-nederlands-bea-hanssen/opinie-1194981043695.htm

Reacties staat uit voor BelgischNederlands woord in de kijker: kleed, kleedje

Opgeslagen onder BelgischNederlands woord in de kijker, Uncategorized