Tagarchief: BelgischNederlands

Zomerkleedje in Aldi reclamefolder

Wordle: Aldi kleedje

Juist viel de nieuwste reclamefolder van Aldi in onze brievenbus met … zomerkleedjes in de aanbieding. Hierbij een hartelijke dank aan Aldi en andere Belgische bedrijven (of bedrijven hier gevestigd) die kleedje schrijven i.p.v. jurk. Zoals in een andere post al opgemerkt: kleedje is het correcte Zuid-Nederlandse AN woord voor het Noord-Nederlandse jurk. Waarom dan “jurk” schrijven als kleed/kleedje correct is (zo staat er te lezen in Prisma Handwoordenboek). (zie: https://belned.wordpress.com/2011/04/27/kleedjes-op-kleedjesdag/)

Esprit.be, Bel&Bo, Hema, en andere kledingzaken in België schrijven  “jurk.” Waarom eigenlijk? Waarom niet gewoon kleed/kleedje gebruiken, want “kleed” is géén dialect.  Amerikanen en Britten schrijven en spreken een Engels dat sterk van elkaar verschilt en niemand doet daar moeilijk over. Waarom dat model niet hanteren in Nederland en België. Is kleed/kleedje een “plebs” woord en staat het daarom in de reclamefolder van de Aldi? Verre van (en niet enkel omdat we zelf dikwijls inkopen doen bij de Aldi)… De overgrote meerderheid van Belgen zegt kleed/kleedje. Daarom zou het niet meer dan juist zijn als Belgische bedrijven en zaken gevestigd in België zonder complexen algemeen aanvaarde Zuid-Nederlandse (Belgisch-Nederlandse) woordenschat zouden gebruiken.

Er is ook een economisch argument: heel veel klanten zullen er zoveel tevredener en gelukkiger om zijn.

Reacties uitgeschakeld voor Zomerkleedje in Aldi reclamefolder

Opgeslagen onder Uncategorized

Kleedjes op Kleedjesdag

Wordle: kleedje


Op 27 april was het weer Kleedjesdag: op facebook is er een groep van meer dan 15000 leden die opriep om die dag een kleedje te dragen. Maar uitgerekend diezelfde dag verscheen er ook een merkwaardige commentaar over die Kleedjesdag in de krant De Standaard.  Journalist Tom Heremans kijkt uit naar de Kleedjesdag, want schrijft hij in zijn stukje (getiteld “Wie het jurkje past”): “Wij kennen weinig vrouwen die er in een jeansbroek beter uitzien dan in een jurk en daar proberen we hen al enkele decennia lang van te overtuigen, evenwel zonder veel succes. Er daagt nu plots hulp op uit onverwachte hoek: die van de vrouwen. Vijf Belgische studentes roepen uitgerekend vandaag, de eerste druilerige dag in weken, alle vrouwen en desnoods ook enkele mannen via Facebook op om nog een keer een jurk aan te trekken.”

Maar toch is de journalist niet geheel tevreden: “Alleen jammer dat de Facebookmeisjes voor de naam ‘Kleedjesdag’ kozen. Een kleed is een tapijt in behoorlijk Nederlands, en bij onze noorderburen is kleedjesdag een soort rommelmarkt –iedereen biedt zijn oude spullen te koop aan op een kleed.”  Heremans vindt het dus spijtig dat de studentes zogezegd geen “behoorlijk Nederlands” spreken en zich dus eigenlijk met vloerkleedjes in plaats van echte “jurken” zouden gaan bedekken.

Maar is dat wel zo? Spreken deze studentes geen behoorlijk Nederlands of zou het kunnen dat uitgerekend deze Standaard journalist niet op de hoogte is van wat er reilt en zeilt als het om de Nederlandse taal gaat? Het is namelijk zo dat er op facebook en op deze blog al jaren actie wordt gevoerd voor de aanvaarding van Zuid Nederlands (Belgisch Nederlands) als standaardtaal (AN).  Deze blog (Red het Belgisch Nederlands) heeft al meermaals bericht over de stiefmoederlijke manier waarop volledig acceptabele Zuid-Nederlandse woorden weggezuiverd worden enkel en alleen omdat ze een andere betekenis in Nederland hebben of daar niet gebruikt worden. Kleed is één van die typische acceptabele woorden die sommige Belgische taalkundigen weigeren te aanvaarden als Zuid-Nederlands AN standaardwoord, ook al gebruikt de meerderheid van Belgische vrouwen en mannen het woord bijna dagelijks.  Als het woord dan toch in de schrijftaal gebruikt wordt, zoals vandaag voor Kleedjesdag, dan wordt er in  de Standaard corrigerend op de vingers getikt (Heremans voegt er wel aan toe dat hij eigenlijk niet zagen (“zeuren”) wil, met zoveel schoons in het verschiet, maar toch is er die tik).

Als Heremans de nieuwe editie van het Prisma Handwoordenboek gebruikt had, zou hij weten dat Prisma het Belgisch-Nederlandse woord “kleed” als correct standaardwoord voor jurk aangeeft. M.a.w. Prisma zegt heel duidelijk dat “kleed” géén taalfout is en geeft een taaladvies dat op de Belgische gebruiker van het Nederlands is afgestemd.  Van Dale woordenboek loopt in dat opzicht nog een beetje achter: Van Dale wil wel af van de stiefmoederlijke behandeling van Zuid-Nederlandse woordenschat in dat woordenboek, maar is daar, spijtig genoeg, tot nader order nog niet in geslaagd.  De Standaard loopt dus, zoals Van Dale, een beetje achter op de feiten…. Kleed is een gewoon Zuid-Nederlands standaardwoord, en dus geen taalfout.

Meer over het woordje “kleed” en andere Zuid-Nederlandse woorden in deze Knack opinie, getiteld “Red het Zuid Nederlands”:  http://knack.rnews.be/nl/actualiteit/opinie/vrije-tribunes/red-het-zuid-nederlands-bea-hanssen/opinie-1194981043695.htm

Deze blog ijvert voor de erkenning van het Zuid Nederlands als evenwaardig aan het Noord Nederlands, juist zoals Amerikaans en Brits Engels elkaars gelijke zijn. Meer hierover op de home pagina:  https://belned.wordpress.com/

3 reacties

Opgeslagen onder BelgischNederlands woord in de kijker, Uncategorized

Waarom BelgischNederlands spreken en schrijven? Waarom lobbyen voor het Zuid Nederlands?

Wordle: ZuidNederlands

Met het Belgisch Nederlands (Zuid Nederlands) is het gelukkig nog niet zo ver als met de Idonesische taal Dusner, waarvan er nog maar drie sprekers zijn. Toch is het belangrijk dat we met z’n allen het Zuid Nederlands blijven verder spreken en schrijven en dat ook kinderen het Zuid Nederlands verder wordt aangeleerd.

De laatste sprekers van de bijna uitgestorven Idonesische taal Dusner verzuimden het hun taal aan te leren aan hun nazaten.  Zo lezen we in de Morgen: “De drie sprekers hebben kinderen, maar ze hebben de taal niet doorgegeven. Het Dusner zal dus sterven met hen.” Dusner is een van de 130 talen die wereldwijd door minder dan 10 mensen gesproken worden. Er zijn wereldwijd 6.000 bekende talen, waarvan naar schatting de helft uitgestorven zal zijn tegen het einde van deze eeuw.”

Het Zuid Nederlands is bedreigd vanwege het strenge taalzuiveringsbeleid in België: het Zuid Nederlands (BelgischNederlands) wordt weggedrukt ten voordele van een AN dat vooral uit Noord Nederlands bestaat.  In plaats van twee standaardtaalvarianten officieel te erkennen (in navolging van het Brits en Amerikaans Engels, bijvoorbeeld), erkent men officieel eigenlijk een AN dat vooral naar het Noord Nederlands gemodelLeerd is (met een klein beetje Zuid-Nederlandse variatie, voor wat coleur locale). Als gevolg daarvan zijn zowel de Zuid-Nederlandse schrijftaal (“standaardtaal”) als de informele Zuid-Nederlandse spreektaal in hun verderbestaan bedreigd.  Het informele Zuid-Nederlands wordt ofwel negatief als “maar dialect” ofwel als verfoeilijke tussentaal (Verkavelingsvlaams) afgedaan. Alom heerst er negatieve beeldvorming rond het Zuid Nederlands waardoor nederlandstalige Belgen voortdurend onder druk staan om het Zuid Nederlands vooral  niet te spreken of schrijven in formele en andere situaties.

Willen we voorkomen dat het Zuid Nederlands tot die met uitsterven bedreigde talen gaat behoren, dan is het belangrijk dat we met z’n allen ons best doen om het Zuid Nederlands zoveel mogelijk verder te gebruiken.  Jongeren verder het Zuid Nederlands aanleren zal daarbij belangrijk zijn. Daarom is het dan ook nodig dat we lobbyen voor de erkenning van een BelgischNederlandse variant van het AN  zodat we Zuid-Nederlandse woorden als “kleed” enz in onze standaardtaal kunnen gebruiken.  Deze blog is zo’n lobby.

Meer op de home pagina: https://belned.wordpress.com/

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized

BelgischNederlands woord in de kijker: kleed, kleedje

Deze keer  is een Zuid-Nederlands woord aan de beurt dat heel populair is in België: kleed, kleedje (Noord Nederlands: “jurk”).  Als u door te googelen op deze pagina terecht bent gekomen, is het misschien omdat u wil weten of u “kleed” ipv “jurk” mag zeggen. Ja, “kleed” is het correcte Zuid-Nederlandse AN woord, zo staat te lezen in Prisma woordenboek, dat kleed als correct synoniem van “jurk” aangeeft.

Maar misschien wil u ook weten hoe Van Dale hierover denkt? Wel, Van Dale wil eigenlijk af van het imago dat het “hollandocentrisch” is (t.t.z. vooral Noord-Nederlandse woorden van boven de Moerdijk als AN goedkeurt).  En de stiefmoederlijke behandeling van vele correcte of acceptabele Zuid-Nederlandse woorden in dat woordenboek is nog steeds niet ongedaan gemaakt. Want wat er met het Zuid-Nederlandse woord “kleed” gebeurd is, zou je een typisch voorbeeld van taalzuivering in Vlaanderen en België kunnen noemen.  Ook al gebruikt de overgrote meerderheid van Vlamingen het Zuid-Nederlandse “kleed,” toch leidt dit niet tot democratisering, nu het tijdperk van taalzuivering volgens Belgische taalkundigen zogezegd officieel is afgelopen. Integendeel, ook al geraakt het Noord-Nederlandse “jurk” maar niet ingeburgerd, omdat de meeste Belgische vrouwen geen jurk aan hun lijf willen, toch wordt het verder door Van Dale en taaladvies diensten (de VRT, het VRT taalnet, de taaltelefoon e.a.) als enige juiste standaardwoord aan Belgisch taalgebruikers opgelegd. Van Dale 2005 keurt “kleed” af als “geen standaardtaal.”  Spijtig genoeg stelt Van Dale zich graag op als gezaghebbend in nederlandstalig België.  Resultaat: het woordje “kleed” is zo goed als niet meer te vinden in kranten, laat staan schoolboeken. Democratische meerderheden werken dan ook niet in het Belgischse taalbeleid, zoals dat in Nederland wél het geval is. Hoe komt dat? Omdat men historisch gezien ervan uit gaat dat het taalgebruik van nederlandstalige Belgen gebrekkig is. En omdat een relatief kleine groep van naar Nederland georiënteerde, taalzuiverende taalkundigen in België eraan vasthoudt dat “kleed” geen standaardtaal zou zijn omdat het woord zo niet voorkomt bij onze noorderburen. Punt, andere lijn. Ook al was er een Vlaamse hoofdredacteur betrokken bij de totstandkoming van Van Dale 2005 en vorige edities, toch werd het courante en acceptabele woord “kleed” afgekeurd en mag het géén standaardtaal (AN) zijn, ook niet in België.  Van Dale loopt hier in grote mate achter op zijn concurrent Prisma, die toont de stiefmoederlijke behandeling van Zuid Nederlands serieus te willen aanpakken.  Frappant is verder dat Van Dale rechtstreeks ingaat tegen het oordeel van concurrent Prisma: Prisma ziet “kleed” en “jurk” als gelijke evenwaardige synoniemen, wat ze historisch gezien ook zijn. Van Dale 2005 daarentegen volgt de oude “Boven-de-Moerdijk-is-het-beter-regel” en sluit “kleed” uit van de gemeenschappelijke standaardtaal. M.a.w. Van Dale bevestigt dat het nog steeds “hollandocentrisch” is door het Noord-Nederlandse jurk als enige standaardwoord aan taalgebruikers in Nederland en België op te leggen.

En toch stelt Van Dale vandaag graag dat het tijdperk van het oude “hollandocentrisme” zogezegd voorgoed voorbij zou zijn en dat eraan gewerkt wordt…

Als Belgisch taalgebruiker heeft u dus de keuze: of u volgt braaf wat u van hogerhand wordt opgelegd en schrijft “jurk,” ook al zegt u eigenlijk kleed. Of, u kan tegen die onrechtvaardige taalregel van hogerhand, van Van Dale, ingaan en Prisma woordenboek volgen dat correct stelt dat “jurk” en “kleed” AN synoniemen zijn: dan schrijft u “kleed.”

Het zou ook al een stap in de goede richting zijn als rclamemakers en marketeers voor bedrijven gevestigd in België/Vlaanderen, zoals Aldi, Lidl, Hema, Bel&Bo, Esprit.be, H&M, Carrefour, e.a., zouden beseffen dat zo goed als iedereen “kleed” zegt in België. Waarom dan niet gewoon “kleed” zetten in de reklamefolders voor België? De klanten in België zullen er zoveel gelukkiger en tevreden om zijn.

Een langere bespreking van de woorden kleed en jurk vindt u in deze opinie in Knack:
http://knack.rnews.be/nl/actualiteit/opinie/vrije-tribunes/red-het-zuid-nederlands-bea-hanssen/opinie-1194981043695.htm

Een kritiek op het gebruik van “jurk” in de Standaard vindt u hier:  https://belned.wordpress.com/2011/04/27/kleedjes-op-kleedjesdag/

***********************************

Over deze rubriek en blog

Deze rubriek wil de aandacht vestigen op Belgisch-Nederlandse (Zuid-Nederlandse) woorden en uitdrukkingen die correct AN of acceptabele varianten van Noord Nederlands zijn, maar die in ons land in zakelijke, “netjes verzorgde” taal gemeden worden. Waarom? Omdat vele mensen ten onrechte denken dat deze woorden of uitdrukkingen fout zijn. Of omdat taalredacties van Vlaamse dagbladen en tijdschriften met voorkeurwoordenschat in hun krantenkoppen werken, t.t.z. woorden die vooral boven de Moerdijk gangbaar zijn (bv. boos, jammer, vaak, zoen, huilen, enz.). Als je bepaalde Zuid-Nederlandse woorden die door taalredacties gemeden worden toch aantreft, dan gaat het meestal om citaten, m.a.w. uitspraken van derden die geinterviewd worden; de journalist die het artikel schreef zal zelf zeer dikwijls het bewuste correcte of acceptabele Zuid-Nederlandse woord mijden. Waarom doen Belgische taalredacties dat? Omdat vele taalredacties nog steeds de “Boven-de-Moerdijk-is-het-beter”-regel hanteren (bv. door het volgen van stijlhandboeken van taaladviseurs). Deze blog ijvert voor het naast mekaar bestaan van Zuid- en Noord Nederlands, maar spijtig genoeg moeten we in de praktijk vaststellen dat het Zuid Nederlands zeer dikwijls niet als gelijkwaardig door taalredacties en taaladviseurs behandeld wordt. De verklaring daarvoor is het taalbeleid dat in België gevoerd wordt: de bedoeling is het scheppen van één Nederlandse eenheidstaal voor zowal België als Nederland, met slechts een klein beetje variatie. Dus worden heel wat correcte of acceptabele Zuid-Nederlandse woorden uitgerangeerd omdat ze dat streefdoel van een uniforme Nederlandse standaardtaal een beetje in de weg staan. Deze blog betreurt dit en heeft kritische vragen bij zo’n éne Nederlandse gemeenschapstaal voor twee verschillende landen. Deze blog promoot het model dat in de engels- en duitstalige taalgemeenschappen gebruikt wordt: Brits en Amerikaans Engels, Noord en Oostenrijks Duits verschillen grondig van elkaar (uitspraak, woordenschat, enz.), maar toch doet niemand in die taalgemeenschappen daar moeilijk over. Evenmin is er de poging om de taalvariëteit van het ene land tot standaard voor het andere land te maken. Streefdoel van deze blog is: méér Zuid-Nederlandse woordenschat in gewone krantenkoppen, die géén citaten zijn. En méér Zuid-Nederlandse woorden die door woordenboekmakers van Van Dale als standaardtaal (AN) geaccepteerd worden. We kunnen hier ook allemaal actief aan meewerken door gemeden correcte of acceptabele Zuid-Nederlandse woordenschat zelf te gaan gebruiken (zowel in onze spreektaal als in geschreven taal). Woorden die niet gebruikt worden in geschreven taal zijn uiteindelijk gedoemd te verdwijnen dus eigenlijk kunnen we stellen dat de toekomst en het overleven van het Zuid Nederlands op het spel staan…

Meer over waarom het niet goed gaat met het Zuid Nederlands in deze Knack Vrije Tribune:

http://knack.rnews.be/nl/actualiteit/opinie/vrije-tribunes/red-het-zuid-nederlands-bea-hanssen/opinie-1194981043695.htm

Reacties uitgeschakeld voor BelgischNederlands woord in de kijker: kleed, kleedje

Opgeslagen onder BelgischNederlands woord in de kijker, Uncategorized

BelgischNederlandse uitdrukking in de kijker: iets in een nieuw kleedje steken

Is het u ook al opgevallen dat de Zuid-Nederlandse uitdrukking ” iets in een nieuw kleedje steken” een beetje gemeden wordt in Belgische dagbladen, tijdschriften en andere zakelijke media? In plaats daarvan vinden we wel het Noord-Nederlandse “iets in een nieuw jasje steken.” Hoe zou dat komen?

De verklaring daarvoor is dat deze Zuid-Nederlandse uitdrukking  het woord “kleed” bevat: volgens Prisma woordenboek is het Zuid-Nederlandse “kleed” een correct synoniem voor het Noord-Nederlandse “jurk”. Helaas gaat Van Dale, het woordenboek dat historisch gezien het Noord Nederlands bevoordeelt, hiertegen in en bestempelt de meest recente editie van Van Dale (2005) “kleed” als “géén standaardtaal” en dus als zogezegd geen AN.  Deze blog toont de ongerijmdheden in zulke oordelen van Van Dale aan en ijvert voor de opname van “kleed” als correct standaardwoord (Standaardnederlands) in de volgende editie van Van Dale (zoals dat ook al in Prisma het geval is).  U kan zelf meehelpen ervoor te zorgen dat correcte Zuid-Nederlandse woorden of uitdrukkingen niet uitgerangeerd worden door ze actief mee te gebruiken, niet enkel in gesproken maar, nog belangrijker, in geschreven taal.  “Iets in een nieuw kleedje steken” is, juist zoals “kleed,” zo’n Zuid-Nederlandse uitdrukking die soms ten onrechte gemeden wordt.

Op zoek naar nog meer Belgische uitdrukkingen? Op deze link vindt u een hele lijst Belgische (“Vlaamse”) uitdrukkingen: https://belned.wordpress.com/belgisch-nederlands-voorbeelden/

Meer over kleed op deze link: https://belned.wordpress.com/2011/04/18/belgischnederlands-woord-in-de-kijker-kleed-kleedje/

Als Belgisch taalgebruiker heeft u dus de keuze: of u volgt braaf wat u van hogerhand wordt opgelegd en schrijft “jasje” of “jurk,” ook al zegt u eigenlijk kleed. Of, u kan tegen die onrechtvaardige taalregel van hogerhand, van Van Dale, ingaan en Prisma woordenboek volgen: dan schrijft u “kleed.”

***********************************

Over deze rubriek en blog

Deze rubriek wil de aandacht  vestigen op Belgisch-Nederlandse (Zuid-Nederlandse) woorden en uitdrukkingen die correct AN of acceptabele varianten van Noord Nederlands zijn, maar die in ons land in zakelijke, “netjes verzorgde” taal gemeden worden. Waarom? Omdat vele mensen ten onrechte denken dat deze woorden of uitdrukkingen fout zijn. Of omdat taalredacties van Vlaamse dagbladen en tijdschriften met voorkeurwoordenschat in hun krantenkoppen werken, t.t.z. woorden die vooral boven de Moerdijk gangbaar zijn (bv. boos, jammer, vaak, zoen, huilen, enz.). Als je bepaalde Zuid-Nederlandse woorden die door taalredacties gemeden worden toch aantreft, dan gaat het meestal om citaten, m.a.w. uitspraken van derden die geinterviewd worden; de journalist die het artikel schreef zal zelf zeer dikwijls het bewuste correcte of acceptabele Zuid-Nederlandse woord mijden. Waarom doen Belgische taalredacties dat? Omdat vele taalredacties nog steeds de “Boven-de-Moerdijk-is-het-beter”-regel hanteren (bv. door het volgen van stijlhandboeken van taaladviseurs).   Deze blog ijvert voor het naast mekaar bestaan van Zuid- en Noord Nederlands, maar spijtig genoeg moeten we in de praktijk vaststellen dat het Zuid Nederlands zeer dikwijls niet als gelijkwaardig door taalredacties en taaladviseurs behandeld wordt. De verklaring daarvoor is het taalbeleid dat in België gevoerd wordt: de bedoeling is het scheppen van één Nederlandse eenheidstaal voor zowal België als Nederland, met slechts een klein beetje variatie. Dus worden heel wat correcte of acceptabele Zuid-Nederlandse woorden uitgerangeerd omdat ze dat streefdoel van een uniforme Nederlandse standaardtaal een beetje in de weg staan.   Deze blog betreurt dit en heeft kritische vragen bij zo’n éne Nederlandse gemeenschapstaal voor twee verschillende landen. Deze blog promoot het model dat in de engels- en duitstalige taalgemeenschappen gebruikt wordt: Brits en Amerikaans Engels, Noord en Oostenrijks Duits verschillen grondig van elkaar (uitspraak, woordenschat, enz.), maar toch doet niemand in die taalgemeenschappen daar moeilijk over. Evenmin is er de poging om de taalvariëteit van het ene land tot standaard voor het andere land te maken.  Streefdoel van deze blog is: méér Zuid-Nederlandse woordenschat in gewone krantenkoppen, die géén citaten zijn.  En méér Zuid-Nederlandse woorden die door woordenboekmakers van Van Dale als standaardtaal (AN) geaccepteerd worden. We kunnen hier ook allemaal actief aan meewerken door gemeden correcte of acceptabele Zuid-Nederlandse woordenschat zelf te gaan gebruiken (zowel in onze spreektaal als in geschreven taal).  Woorden die niet gebruikt worden in geschreven taal zijn uiteindelijk gedoemd te verdwijnen dus eigenlijk kunnen we stellen dat de toekomst en het overleven van het Zuid Nederlands op het spel staan…

Meer over waarom het niet goed gaat met het Zuid Nederlands (Belgisch Nederlands) in deze Knack Vrije Tribune:

http://knack.rnews.be/nl/actualiteit/opinie/vrije-tribunes/red-het-zuid-nederlands-bea-hanssen/opinie-1194981043695.htm

Reacties uitgeschakeld voor BelgischNederlandse uitdrukking in de kijker: iets in een nieuw kleedje steken

Opgeslagen onder BelgischNederlands woord in de kijker

BelgischNederlandse woordbetekenis in de kijker: “kwaad”

Deze blog gaat over de culturele taalverschillen die er bestaan tussen Noord- en Zuid Nederlands en ijvert voor een waardering van die verschillen. Noord en Zuid Nederlands zouden naast elkaar moeten kunnen bestaan, maar uit de praktijk van het taalbeleid in België blijkt dat het Zuid Nederlands niet echt gelijkwaardig is.

Eén zo’n cultureel verschil is het gebruik van “kwaad ” en “boos.” Belgen gebruiken meestal het woord “kwaad” om te zeggen dat ze gewoon kwaad zijn, Nederlanders gebruiken daarvoor eerder het synoniem “boos.”  Of, het Zuid-Nederlandse kwaad=aan het Noord-Nederlandse boos.  Kwaad in België is dus gelijk aan een beetje boos in Nederland. Wij zeggen kwaad en zeer kwaad/heel kwaad. En “heel kwaad” noemen we ook “razend.”  Kwaad is in België dus geen hogere trap dan boos, zoals in Nederland, want boos wordt in Vlaanderen zo goed als niet gebruikt, tenzij onder invloed van taalzuivering en de taalzuiveraars.

Want in het kader van het strenge Nederlandse taalbeleid dat in België gevoerd wordt, bestaat de tendens om Zuid-Nederlandse taaleigenschappen en termen uit te faseren (lees: af te leren) om uiteindelijk tot één gemeenschappelijk Nederlands voor België en Nederland te komen.  Daarbij speelt de oude regel “boven-de-Moerdijk-is-het-beter” nog steeds een rol. Ook al wonen nederlandstalige Belgen in een heel ander land dan Nederland, toch verwacht men dat ze zoveel mogelijk identiek zoals in Nederland gaan spreken. We zien dan ook, geheel in lijn van deze taalpolitiek, dat in Belgische journalistieke teksten het Noord-Nederlands voorkeurwoord “boos” gebruikt wordt en niet “kwaad” (o.i.v. taalzuivering).

Deze week werd nog eens duidelijk dat het Noord-Nederlandse “boos” de voorkeurwoordenschat is in Vlaamse kranten en dat de Zuid-Nederlandse betekenis van “kwaad” dikwijls gemeden wordt, tenzij het om citaten gaat van derden (geinterviewden die door reporters geciteerd worden).  Deze keer bleek “die derde” de koning te zijn. Want maandag verscheen er een persbericht van het paleis, waarin stond dat koning Albert inderdaad “kwaad” is.  Met andere woorden, het persbericht van het paleis was in het Belgisch-Nederlands of Zuid Nederlands gesteld en gebruikte dan ook  het gewone woord “kwaad.”  Dit in tegenstelling tot de journalistieke berichten die enkele dagen voordien al over de gemoedstoestand van de vorst verschenen waren. Die hadden het er bijna allemaal over hoe de koning “boos” was op Laurent, zoals in volgende typische krantenkop uit Gazet van Antwerpen:

“Prins Laurent reist af naar Congo. Koning en regering boos”

http//www.gva.be/nieuws/binnenland/aid1032278/prins-laurent-reist-af-naar-congo-koning-en-regering-boos.aspx

Maandag stond er dan opeens in de Standaard en de Morgen in grote koppen: kwaad. Voor wie zich met Zuid-Nederlandse woordenschat bezighoudt, was dat verschil opvallend.  Maar al vlug bleek dat het gewoon ging om een citaat uit de persmededeling van het paleis:
“Koning Albert II is kwaad over Congoreis” (citaat)

http//www.demorgen.be/dm/nl/5036/Wetstraat/article/detail/1245749/2011/04/04/Paleis-bevestigt-Koning-Albert-II-is-kwaad-over-Congoreis.dhtml

Positief was evenwel dat de Standaard en de Morgen ten minste de uitspraak van het paleis gewoon overnamen zonder die te “verbeteren.” Want ‘s avonds had de VRT reporter van Canvas avondnieuws het weer over hoe de koning “boos” was, geheel in lijn met het taalbeleid van de VRT nieuwsdienst.  Je zou het bijna een “hertaling” of een correctie van het pers communiqué van het paleis kunnen noemen.  Het Belgisch-Nederlandse “kwaad” werd als “boos” hertaald…

Meer over Belgisch Nederlands op belned.wordpress.com

2 reacties

Opgeslagen onder BelgischNederlands woord in de kijker, Uncategorized

Albert Heijn brengt Noord-Nederlandse taal naar Vlaanderen en België

De komst van Albert Heijn naar Vlaanderen is nakend en velen zien die komst van de Nederlandse supermarktketen blij tegemoet: heerlijke nieuwe producten die niet te krijgen zijn in Vlaamse supermarkten en meer concurrentie op de Belgische voedselmarkt waardoor een aantal dure prjzen hopelijk zullen dalen.

Maar Albert Heijn wordt tegelijk ook importeur van nieuwe woorden waar Vlamingen weinig of niet mee in contact komen (nu ze zo goed als niet meer naar de Nederlandse TV kijken).   In de Standaard stond te lezen dat Albert Heijn voorlopig zijn productnamen niet zal vervlaamsen en dus Noord-Nederlandse woordenschat zal blijven gebruiken. Er is ook een online woordenboek opgezet voor Vlamingen die de vertaling zoeken van Noord-Nederlandse woorden. Toch charmant?

En eigenlijk een schone geste, vind ik. Albert Heijn gaat er in ieder geval niet vanuit dat Belgen automatisch weten dat de Noord-Nederlandse vla bij ons pudding heet.  Albert Heijn noemt het  een woordenboek voor beginners (wij zouden in het Zuid-Nederlands poëtischer beginnelingen zeggen).  In ieder geval opent Albert Heijn zo ongewild de publieke discussie over verschillen tussen Noord en Zuid Nederlands, waarvan er gelukkig nog een pak zijn (al is dit waarschijnlijk niet naar de smaak van taalkundige “wereldverbeteraars” die naar één enkele Nederlandse standaardtaal streven).  Albert Heijn toont verder ook op zijn minst op de hoogte te zijn van verschillen in woordenschat, heel anders dan Hema, een Nederlandse keten al jaren gevestigd in Vlaanderen, die niet de minste moeite doet om het taalgebruik in reklamefolders aan te passen aan de locale bevolking.  Zo lezen we in Hema folders zonder uitzondering dat er weer “jurken” in de aanbieding zijn, terwijl het een oh-zo- kleine moeite zou zijn voor Hema om gewoon kleed te schrijven. 99% van de vrouwen in Vlaanderen draagt kleedjes, de 1% die “jurken” draagt werken bij de TV of worden verplicht dictielessen te volgen omdat ze uit Brugge komen en een titel “Miss België” in de wacht sleepten (dat die dictielessen eigenlijk een schande zijn zal u toch met mij eens zijn?) Na jaren vestiging in Vlaanderen is Hema nog steeds niet bij als het over taalkundige kwesties gaat.  (Ook Aldi en Lidl durven zich wel eens vergissen, maar minder).

Op de website van de Standaard is er onder het artikel over het Albert Heijn woordenboek weer een typisch Vlaams-Hollands moddergevecht aan de gang.  Alle typische stereotiepen keren weer: iemand heeft het over de Hollandse (taal)arrogantie, een ander noemt Vlaams “gallicistisch koeterwaals” (een scheldwoord eigenlijk, dat we hier zo laten staan, maar dat elders op deze blog bekritiseerd en geanalyseerd wordt).  Ik ben ervan overtuigd dat sommige van die interculturele moddergevechten tussen Vlamingen en Nederlanders minder zouden voorkomen als er minder druk zou zijn gezet op het Zuid Nederlands, al van in de 19de eeuw. Als nederlandstalige Belgen hun “schoon Vlaams” verder hadden kunnen gebruiken zonder de vele onnodige en verdoorgedreven fasen van taalzuivering, waarbij Noord Nederlands werd/wordt opgelegd. Want zij die beweren dat die toestanden verleden tijd zijn hebben het verkeerd voor. Taalzuivering is “alive and kicking,” en nog altijd even achterhaald als honderdvijftig, honderd of vijftig jaar geleden.

Laat nederlandstalige Belgen hun collectief Zuid Nederlands spreken -want dat bestaat en is geen dialect- en hou op met het kunstmatig te kuisen, met woorden als “kuisen” weg te kuisen. Laat schoon schoon zijn en schoon betekenen i.p.v. schoonmaken. Laat Nederlanders schoonmaken zeggen, Belgen kuisen of poetsen. Laat mooi schoon heten in Vlaanderen, en schoon proper heten beneden de Moerdijk. En, ja, stop ook de “hetze” tegen het doodgewone Zuid-Nederlandse woord “plezant,” dat de kleintjes op school wordt afgeleerd (meer hierover op de home page:  https://belned.wordpress.com/).

Ik heet Albert Heijn alvast welkom en verwerp alle stereotiepe uitvallen tussen Vlamingen en Nederlanders: laten we elkaars talige gelijken zijn zonder dat de ene verplcht wordt op de andere te lijken. Want dat is nog steeds de spijtige taalrealiteit in Vlaanderen. En dat heeft alles te maken met het taalbeleid in België dat naar standaardisatie streeft: de invoer van een op het “Hollands” gecloned Nederlands. Niet Albert Heijn is de invoerder van die “verplichte”, opgelegde taal uit het Noorden. Wel het Vlaamse taalbeleid en de Belgische taalkundigen die beslisten dat het Zuid Nederlands niet voldoet.  Brits Engels en Amerikaans Engels verschillen grondig van elkaar en mogen toch gewoon naast elkaar bestaan, zonder dat de ene taalvariant aan de andere groep wordt opgelegd. Deze blog ijvert voor de officiële erkenning van het Zuid Nederlands als een gelijke taalvariant van het Nederlands/AN.

Meer daarover leest u in het Knack opiniestuk “Red het Zuid Nederlands” dat recent verscheen:

http://knack.rnews.be/nl/actualiteit/opinie/vrije-tribunes/red-het-zuid-nederlands-bea-hanssen/opinie-1194981043695.htm

Albert Heijns online woordenboek: http://www.albert-heijn.be/ahvoorbeginners

http://www.standaard.be/meningen/forum/index.aspx?pagename=detail&forumid=2306353

1 reactie

Opgeslagen onder Uncategorized