De 17 provinciën van de VRT (Klara) en Radio 4 Hilversum

Deze morgen hoorde ik dat er op Klara, de klassieke VRT radio,  naar een wapenspreuk voor de 17 provinciën gezocht wordt.

“Waaaaat!,” verschoot ik, hebben de Groot Nederlanders overnacht een staatsgreep gepleegd?

Gelukkig maar is dat niet het geval! De politiek gezien merkwaardige benaming “17 provinciën” is gekozen voor een culturele uitwisseling tussen Nederland en Vlaanderen. (Als u niet weet wat de “Groot-Nederlandse gedachte” betekent, google die term dan even…).

Enfin, de ietwat ongelukkige naam “17 provinciën” is gekozen voor vrijdag, 24 juni, want dan zenden Radio 4 (Hilversum) en de VRT samen uit vanuit De Brakke Grond in Amsterdam, wat een heuglijk feit is. Meer samenwerking tussen Vlaanderen en Nederland kan enkel aangemoedigd worden.

Maar wij zullen vooral luisteren naar wat er die dag over de Nederlandse taal en het Zuid Nederlands zal gezegd worden. Zal men weer de ideologie van slechts één Nederlandse taal verkondigen (met een heel klein beetje toegestane variatie voor de Belgen), de impliciete visie van de Taalunie, of zal men nu eindelijk erkennen dat het Noord- en Zuid Nederlands grondig van elkaar verschillen, dat daar niets mis mee is, en dat het wegzuiveren van het Zuid Nederlands achterhaald is?

Zullen de culturele zenders van de VRT en andere Vlaamse culturele vertegenwoordigers weer de ideologie van slechts één Nederlands, één AN aanhangen? Want daar ligt het eigenlijke probleem: de meeste Nederlanders zijn namelijk helemaal niet tegen méér (als AN) erkend Zuid Nederlands. Integendeel. Het probleem ligt gewoonlijk bij een aantal leidinggevende Vlaamse taalkundigen en Vlaamse opiniemakers, die zich overwegend aan de “boven de Moerdijk is het beter regel” houden (ook al stellen ze tegelijkertijd dat ze zich voor meer erkenning van het Belgisch Nederlands willen inzetten). En die negatieve termen als “tussentaal” en “Verkavelingsvlaams” hanteren in pogingen om een Nederlands dat vooral Noord Nederlands gekleurd is, ingang te doen vinden in België. Zelfs het “ge” dat we in België nog steeds dagelijks in onze spreektaal gebruiken, moet eigenlijk uitgefaseerd worden. (Als je dit zo onomwonden stelt, dan wordt dit dikwijls bij hoog en bij laag ontkend door de betrokkenen, maar toch is dat spijtig genoeg de realiteit van wat er op gebied van de Nederlandse taal in België gebeurt)

Zullen vrouwen in de 17 provinciën van Hilversum en de VRT “kleedjes” mogen dragen? En zal ‘”schoon” in die 17 provinciën enkel “proper” mogen betekenen en geen AN synoniem zijn voor het Noord-Nederlandse “mooi”? Om maar een paar van de meest frappante voorbeelden van Zuid-Nederlandse woorden te noemen die niet mogen in dat éne zgn. ons “verbindende” AN.

En als het vrijdag weer over het “Verkavelingsvlaams” en “koetervlaams” zal gaan, tja, dan weten we weer dat er nog weinig in de mentaliteit over taalvariatie en het Zuid Nederlands veranderd zal zijn.

Om de positie van deze website nog eens heel duidelijk te maken: deze website promoot géén nostalgisch Zuid Nederlands “taalprovincialisme” maar wil lobbyen voor de erkenning van het Zuid Nederlands naast het Noord Nederlands. Beiden dienen als evenwaardig behandeld te worden zodat “kleed” bv. gewoon een AN synoniem kan zijn dat naast “jurk” bestaat. Model hiervoor zijn het Amerikaans en het Brits Engels, twee varianten van het Engels die grondig van elkaar verschillen. Maar Engelsen en Amerikanen aanvaarden die culturele en taalkundige verschillen gewoon zonder dat men probeert de ene variant weg te zuiveren zoals dat al decennia lang gebeurt (en nog steeds gebeurt) met het Zuid Nederlands. En zonder dat men probeert de ene variant op te dringen aan de andere, zoals dat bij ons gebeurt (in naam van het taalzuiverende taalbeleid dat in Vlaanderen/België op scholen en in dagbladen gevoerd wordt). Deze blogt heeft ook geen nationalistische of politieke bedoelingen, maar ijvert voor de gelijkwaardige erkenning van het Zuid Nederlands louter op taalkundige gronden. Deze positie wordt uitgebreid toegelicht in het Knack opinie stuk “Red het Zuid Nederlands” dat in maart 2011 online verscheen.

Ik probeer met een zo open mogelijk gemoed vrijdag te luisteren want ik ben zéker voor meer culturele samenwerking tussen Nederland en Vlaanderen. Ik heb enkel problemen met aspecten van het Nederlands taalbeleid zoals dat in België gevoerd wordt, m.n. wanneer dat gelijk is aan het wegzuiveren van heel wat acceptabel Zuid Nederlands.

En nog een staartje: juist vergeleek ik de aankondiging van Radio 4, Hilversum, met die van de VRT en wat blijkt: op de Nederlandse website heeft men het over de relatie Nederland en België, op de VRT website over Nederland en Vlaanderen. Daar beginnen de culturele verschillen al.

In ieder geval schijnen de bedenkers van de naam “17 provinciën” voor dit radio evenement blijkbaar niet op de hoogte te zijn van de Groot-Nederlandse connotaties van deze term en dat alleen al is merkwaardig genoeg voor een programma dat het over culturele identiteiten wil hebben.

Hier een citaat geplukt van de Nederlandse radio 4 website:

Nederland en België worden één! Op 24 juni zenden de Vlaamse klassieke zender Klara en Radio 4 een gezamenlijk programma uit. U kunt erbij zijn!

Onder de titel De 17 Provinciën worden België en Nederland voor één dag samengevoegd. Vrijdag 24 juni wordt een dag vol muziek, discussie en veel humor, rechtstreeks vanuit Vlaams cultuurhuis de Brakke Grond in Amsterdam en live uitgezonden op Klara en Radio 4.

Waarin verschillen we van onze zuiderburen? Wat brengt ons bij elkaar?

Een hele dag lang zoeken Klara en Radio 4 naar alles wat ons bindt en scheidt. Daarbij is er ruimte voor discussie, worden bekende Nederlanders en Vlamingen op de proef gesteld in een quiz en presenteren beide landen hun muzikale talenten. Een dag lang het beste uit twee culturen!

http://www.radio4.nl/nieuws/1901/24-juni-de-17-provinci-n.html

Bijgaand de persmededeling van de VRT, waarin het woord Belgisch niet één keer voorkomt.

De 17 provinciën
Op vrijdag 24 juni presenteren Klara en Radio 4 De 17 provinciën vanuit De Brakke Grond, een Vlaams cultuurhuis in Nederland. Die dag willen de Vlaamse en Nederlandse klassieke radiozenders van elkaar immers te weten komen wat hen scheidt en wat hen bindt op cultureel, politiek, ideologisch en vooral muzikaal vlak. Dat doen de netten 10 uur lang, tussen 9 en 19 uur.
De klassieke zenders van Vlaanderen en Nederland proberen het alvast één dagje met elkaar uit te houden. Presenteren doen ze in duo. Telkens nemen één Vlaming en één Nederlander plaats achter de microfoon. Volgende duo’s maken op 24 juni de dienst uit:
9 tot 12 uur Mark Janssens & Maartje van Weegen
12 tot 14 uur Kurt Van Eeghem & Hans van den Boom
12 tot 17 uur Katelijne Boon & Hans Haffmans
17 tot 19 uur Pat Donnez en Margriet Vroomans
Live muziek is er die dag van o.m. Capriola di Gioia, het Van Baerle Trio, Yuri van Nieuwkerk, Rosanne Philippens, An De Ridder, …
Te gast zijn o.m. Jan Raes, Kristien Hemmerechts, Ivo Van Hove, Fred Brouwers, Hans Waeghe, Frans Timmermans, Peter Vandermeersch, Leen Laconte, Doran van der Brempt, Joris van Poppel, Sabine Vandeputte, Marc Reugebrink, Begijn Le Bleu, Jan De Wilde, Leo Samama, Sanne Wallis De Vries, …
Klara en Radio 4 stellen elkaar kritische vragen
Tijdens de tien uur durende marathonuitzending stellen de radiozenders zichzelf en hun gasten een aantal vragen. Hoe komt het dat het muziekleven in Nederland zo anders is dan in Vlaanderen? Waarom worden enkele prestigieuze Nederlandse orkesten en festivals door Vlamingen geleid? Op welke manier ontwikkelde de muzikale cultuur en erfenis zich sinds de 17 provinciën uit elkaar gingen? Welke zijn onze muzikale exportproducten? Waarmee maken we indruk op elkaar? Wie zijn onze jonge talenten? Waar gaan we de mist in?
Vroeger werd in Vlaanderen massaal naar de Nederlandse televisie gekeken en las – wie zich slim noemde – Vrij Nederland en de Volkskrant. Nu blijken Vlamingen en Nederlanders genoeg aan zichzelf te hebben. Maar toch leidt een Vlaming leidt het NRC Handelsblad. En datzelfde geldt voor Toneelgroep Amsterdam. Maar Vlamingen zijn wel wat jaloers op het Concertgebouworkest. Met verbazing en verwondering kijkt het Vlaamse publiek naar de Mattheüsgekte. Maar een Vlaming wint alweer de Libris-prijs. Betekenen Vlamingen dan toch iets in de Grachtengordel? Of gaan beide bevolkingen straks samen ten onder aan de bezuinigingen?
Het beste uit Vlaanderen en Nederland gecombineerd
Hoe zou het leven in de 17 provinciën zijn als Vlamingen en Nederlanders alle mooie dingen nu eens netjes in een republiek met een kroontje verpakten? Een beetje Beatrix maar ook Mathilde, de ene dag een rijkgevulde rijsttafel en dan weer asperges à la Flamande, Rembrandt in het Rijksmuseum en Van Eyck in de Sint-Baafskathedraal in Gent, Hannes Minnaar en Liebrecht Vanbeckevoort, kroket uit de muur en friet met mayonaise.
Om één en ander alvast muzikaal in te leiden lieten Klara en Radio 4 het Wilhelmus en de Vlaamse Leeuw vertimmeren tot een nieuw volkslied. Aan de luisteraars van Espresso en De Ochtend van 4 geven de twee zenders de kans een nieuwe wapenspreuk te bedenken. In Nederland kan men een weekend Antwerpen (mét bezoek aan het MAS) winnen, in Vlaanderen een weekend Amsterdam (mét voorstellingen in De Brakke Grond én een bezoek aan Het Hermitage).

Klara & Radio 4 zenden samen uit, live vanuit De Brakke Grond in Amsterdam, in samenwerking met deBuren.

http://www.vrt.be/nieuws/2011/06/de-17-provinciën

Voetnoot: ik wil hier niet pedant doen, maar de VRT heeft het hierboven over “friet.” De Zuid-Nederlandse benaming is “fritten” (zonder “ie” en meestal in het meervoud, tenzij we het bv. over een “pakje frites” hebben waarbij frites als “frit” wordt uigesproken). Laten we ons de vraag stellen waarom “frit(t)en” geen aanvaard AN is in het “land van de frit(t)en”, vooral omdat we “frituur” met een “i” en géén “ie” spellen?

Advertenties

9 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

9 Reacties op “De 17 provinciën van de VRT (Klara) en Radio 4 Hilversum

  1. Is de Noord-Nederlandse benaming niet “patat” en de Zuid-Nederlandse “fri(e)t(en)”?

  2. Dag Johan,

    Het woord “friet” verdringt in Nederland “patat” maar veel Nederlanders houden vast aan patat. Patat is dan de afkorting van het Franse “patates frites.”

    In het Zuid Nederlands zeggen we noch “friet,” noch “frieten” als die “ie” bedoeld is uitgesproken te worden als in het woord “Fries”. We zeggen “frit(t)en” met een korte i juist zoals we frituur zonder “e” schrijven. Frit(t)en is gevormd naar het Franse “frites.” “Friet” in Nederland wordt zoals “Fries” uitgesproken, dus langerekt, en is de AN spelling die wij in België gebruiken die dus gebaseerd is op de Noord-Nederlandse uitspraak.Daarom schrijven we frieten ipv frit(t)en, hoewel we fritten zeggen en hoewel het AN woord frituur zonder “ie” gespeld wordt.

    Hier een poll van Nederlanders of ze liever “patat” of “friet” zeggen:
    http://frontpage.fok.nl/poll/124464/1/1/50/patat-of-friet.html

  3. Viviane Van Wevelghem

    Het persoonlijk voornaamwoord ‘je’ is niet exclusief Noord-Nederlands. Het wordt in geheel West-Vlaanderen gebruikt. Wie beslist eigenlijk dat het Brabants – ‘ge’, ‘plezaaant’ – de standaardtaal wordt voor Vlaanderen?

  4. Beste Viviane,

    Bedankt voor je reactie. Je bent hier op dez eblog al enkele keren komen reageren op dingen die op deze website niet gezegd worden. Daarom wil ik vandaag iets uitgebreider reageren, om misverstanden uit de weg te helpen, en ook je vroegere reacties “tegen het Verkavelingsvlaams” en het “Antwerps-Brabants” hier mee aanspreken.

    Als je de doelstellingen van deze website gelezen had, zou je weten dat hier niemand tegen “je” is, wel tegen pogingen om het “ge” weg te zuiveren uit de Zuid-Nederlandse spreektaal. Verder is deze blog ook tegen de negatieve campagne rond het “Verkavelingsvlaams” e.d. Wie vertrouwd is met andere culturen en ons omringende landen in de E.U. bv. weet dat dit soort campagnes tegen spreektalen zo niet te vinden zijn in die landen. Of ken jij misschien een modern land waar men zo te keer gaat tegen de gangbare spreektaal als bij ons?

    En West Vlamingen zeggen “ghi” (met een i) en ook “joe.” Het fabeltje dat West Vlamingen allemaal “je” zeggen en niet ge of ghi wordt graag gebruikt (in het kader van de campagne tegen het zgn. “Verkavelingsvlaams”) om te beweren dat “ge” typisch Antwerps-Brabants dialect zou zijn, wat het niet is. Dat “ge” Antwerps-Brabants dialect zou zijn, is al weerlegd op deze link: https://belned.wordpress.com/2011/01/22/ruud-hendrickx-hoofdredacteur-van-dale-en-vrt-taaladviseur-over-gij-zijt/

    Lees verder de beschrijving van het West Vlaams op deze handige link: http://nl.wikipedia.org/wiki/West-Vlaams

    Voorbeeld van West Vlaams op die link: ge kykt gy na ne foto – je kijkt naar een foto

    Ken ook West Vlamingen in de nabije kring en kan beamen dat ze “ghi” zeggen.

    En als je persoonlijk niet “plezant” wil zeggen, mij best, gebruik dan andere woorden die je wil gebruiken. Deze blog analyseert de manier waarop Zuid-Nederlandse woorden als “plezant” weggezuiverd worden en dat is heel wat anders. Het gaat hier over taalpraktijken zoals die gestuurd worden door het taalbeleid Nederlands in België.

  5. albert van Vyve

    Hallo, ik luister bijna dagelijks naar radio4 en Klara . Ik woon in Chaudfontaine, dus niet in Nederland of Vlaanderen, maar wel in de zeventien provincien, Noord – en Zuidnederlands moeten blijven bestaan, dit geeft alleen maar kleur en poësie aan de omgangstaal. Toen ik jong was leerden we ook nederlands als tweede taal. Het moest den wel “ABN-ABO” zijn. Algemeen beschaafd Nederlands en Algemeen Bescaafd Omgangstaal. Het was een dorre taal en niemand had lust om die artificiële taal te gaan leren. Nu leert de jongere generatie heel veel nederlands op school. Mijn kinderen volgen “immersion néerlandaise” De helft van de cursussen word in het nederlands gegeven Het is levendig en De kinderen kunnen gemakkelijk omgaan met nederlandstaligen in Ma.

  6. Viviane Van Wevelghem

    Die Westvlamingen die u kent zijn dan heel zeker niet uit de kuststreek afkomstig. Wij zeggen : je kiekt gie nor een fotto.
    Gebruik van persoonlijke voornaamwoorden in het Brugs – en met uitbreiding in het Kustwestvlaams: http://nl.wikipedia.org/wiki/Brugs.

    Dat is net wat ik bezwaarlijk vind aan uw actie. Het gaat over streektalen die al anders kunnen zijn op 10 kilometer afstand.

    En wellicht valt het verkavelingsvlaams van de televisiereeksen u als Brabander niet zo op, voor een Westvlaming is dat maar vreemde parlee.

  7. Beste Albert,

    Hartelijk dank voor deze positieve reactie vanuit Chaudfontaine!

    Inderdaad, Noord en Zuid Nederlands dienen naast elkaar te blijven bestaan en daar wil deze website een lobby voor zijn.

    Omdat het Zuid Nederlands evenwel traditioneel stiefmoederlijk behandeld wordt, focussen we hier vooral op dat Zuid Nederlands, in de hoop mensen aan te zetten het als gelijkwaardig aan het Noord Nederlands te behandelen.

  8. Beste Viviane,

    Deze blog gaat over het Zuid Nederlands en wil ijveren voor de erkenning van méér Zuid Nederlands als Nederlandse standaardtaal. Zuid Nederlands is dus niet gelijk aan “dialecten” en ook niet aan “Verkavelingsvlaams.” Toch ga ik graag verder in op wat je zegt over het West Vlaams om dat te nuanceren:

    “je kekt gie naar een foto” of “ge kekt gie naar een foto” (zie wikipedia artikel over het West Vlaams waarin de laatste zin staat): beiden zijn vormen van West Vlaams. En toch wel, ik ken een kust West Vlaming die ghe en ghi zegt. En verder is ook het” gie” in de zin “je kekt gie naar een foto” een vorm van gij/ghe/ghi. Het verhaaltje als zouden alle West Vlamingen “jij” zoals in Nederland zeggen klopt dus van geen kanten.

    Méér nog: deze blog is al meermaals opgekomen voor het West Vlaams en vooral tegen de beledigingen die West Vlamingen te horen krijgen als zouden ze een spraakgebrek hebben. Dus het is zeker niet juist te suggereren dat we een Brabants vooroordeel zouden hebben op deze blog.

    Het problematische aan het debat rond het Verkavlingsvlaams is de manier waarop Limburgers en West Vlamingen mee verwerkt worden in dat problematische debat om toch vooral maar dat “verkavelingsvlaams” af te wijzen omdat het een veredeld Antwerps-Brabants dialect zou zijn.

    Op deze link wordt kritisch gereageerd op pogingen om het “ge” af te schilderen als “Antwerps Brabants dialect:”

    https://belned.wordpress.com/2011/01/22/ruud-hendrickx-hoofdredacteur-van-dale-en-vrt-taaladviseur-over-gij-zijt/

    Deze blog betreurt het dat een aantal nederlandstalige Belgen zich laat beinvloeden door de media campagne tegen het Verkavelingsvlaams. Het is ieders goed recht van zich zo te laten beinvloeden (en het is ten dele ook niet verwonderlijk omdat die campagne tegen het Verkavelingsvlaams door een aantal prominente Vlaamse opiniemakers en media outlets gevoerd wordt). Maar op deze blog doen we aan kritische analyse van uitspraken over dat Verkavelingsvlaams en het Zuid Nederlands.

    In de nabije toekomst kom ik uitgebreid terug op de problematiek van het Verkavelingsvlaams en waarom de term ideologisch en politiek suspect is.

  9. Pingback: De 17 provinciën van de VRT (Klara) en Radio 4, Hilversum: een beetje Spraakverwarring | RED HET BELGISCHNEDERLANDS RED HET ZUID NEDERLANDS