NMBS reclame over toffe botten en bomma’s, of Zuid Nederlands in Belgische reclame

Het is een trend die we al enige tijd volgen: Zuid Nederlands (Belgisch Nederlands) wordt weer meer gebruikt in reclame. Zo was er onlangs een reclame spotje van Flandria groenten op VRT waarin komkommers aangeprezen werden omdat men er schoon (ipv mooi) van wordt.  Voor de herhalingen van F. C. de Kampioenen -uit 1994, waarin Doortje en Bieke nog spontaan voortdurend “schoon” zeggen ipv “mooi” – is er een reclame spot van Belgacom waarin een man en zijn zoon op zoek zijn naar een vijs (ipv een schroef). En de NMBS heeft grote affiches hangen in trein stations waarin spreuken als “Toffe botten” en “De Bomma” prijken.

Het is blijkbaar in om Zuid-Nederlandse spreektaal te gebruiken.

Dat is opmerkelijk gezien het feit dat enkele prominente Vlaamse opiniemakers in kranten wel eens campagne voeren tegen de zogenaamde “tussentaal” en het “Verkavelingsvlaams.” Op deze blog gebruiken we die termen niet maar spreken we van Zuid-Nederlandse spreektaal en schrijftaal.

Ook de kritische website De Manke Usurpator heeft zoals onze blog vragen rond de campagne tegen het Verkavlingsvlaams. Van de manke usurpator mochten we deze foto’s lenen, gemaakt in het station van Berchem door de manke usurpator zelve:

credits: manke usurpator

credits: de manke usurpator

Nog een opmerking over deze reclame campagne van de NMBS:

het valt op dat de NMBS de reiziger met “je” ipv “u” adresseert.   Toch ervaren heel wat Belgen de directe aanspreekvorm “je”/”jij” in formele situaties, reclame en overheidsteksten, als te direct of zelfs onbeleefd.  Reclameteksten voor banken en medicamenten maken dan ook meestal gebruik van het hoffelijke “u.” Ook heel wat Nederlanders, trouwens, klagen over het verdwijnen van “u” als hoffelijkheidsvorm in Nederland.  Op Nederlandse autostrades staan er verkeersborden die de bestuurders met “je” aanspreken ipv u.

Zoals in Frankrijk en in Duitsland maken nederlandstalige Belgen en heel wat Nederlanders een strikt onderscheid tussen beleefde aanspreekvormen en informele aanspreekvormen. Dus  “u” gebruiken ze om anderen aan te spreken en “gij” en “jij” worden voorbehouden voor familie, kennissen.  “Je” altijd en overal is een verschijnsel uit marketeers Nederlands.   Het is een beetje vreemd want wie bv. een minister aanschrijft gebruikt “u”, dus waarom dan niet ook “u” gebruiken voor de doorsnee burger?

Voetnoot: de foto’s van de Manke Usurpator, met zijn commentaar, vindt u op deze link:  http://demankeusurpator.wordpress.com/2011/06/03/het-lukt-niet-aflevering-elfendertig/

Advertenties

3 reacties

Opgeslagen onder Uncategorized

3 Reacties op “NMBS reclame over toffe botten en bomma’s, of Zuid Nederlands in Belgische reclame

  1. Ik dacht dat het Zuid-Nederlands zich traditioneel kenmerkte door géén onderscheid te maken tussen formele en informele aanspreekvormen… “u” is immers een Hollandse uitvinding ontstaan ofwel door verkeerd gebruik van het deftige gij-systeem, ofwel als een samentrekking van “uwe edele”. Als ge onderzoek naar aanspreekvormen in het Vlaams bekijkt, komt men er voortdurend op terug dat er verwarring bij de Vlaming ontstaat als hij SN moet gebruiken omdat hij dan een onderscheid moet maken tussen jij en u, waardoor (of tenminste onder andere daarom) hij combinaties weet te maken als “Heb je uw boeken bij?”.

    In dialecten ziet ge ook dat “u” een ontlening is omdat er geen aanspreekvomen gelijk “ou zijt” bvb of “joen zijt” bestaan.

    …Maar goed nieuws verder! Hoe meer Zuid-Nederlands in de media, deste beter 🙂

  2. Johan, bedankt voor de reacties, maar wat je zegt is niet correct. Vergeef me dat ik dat even zo botweg zeg…. 😉 Sta me toe dat ik de correcties in punten aangeef:
    1. vanzelfsprekend maakt het Zuid Nederlands wél een onderscheid tussen formele en informele aanspreekvormen. En wel als volgt

    Zijt U zeker? Hebt U dat gezien? (formeel)
    Zijt ge zeker? Hebt ge dat gezien? (informeel)

    De fout van “heb je uw boeken bij?” werd toen niet gemaakt om de simpele reden dat zowat iedereen nog in de jaren ’70 en ’80 “gij” zei informeel, en “u” formeel. Ook op school werd gij/ge gebruikt informeel en “u” formeel. Probleem met jongere mensen van onder de 30 van nu is dat ze die fase van het echte algemene Zuid Nederlands overal niet meer hebben meegemaakt en op school al “je” onder mekaar spraken. (jullie zeggen ook “praten” ipv “spreken” en werden met “leuk” opgevoed). Trouwens: nog een interessant detail: zo’n dertig jaar gelden waren er in Vlaanderen nog kinderen die bv. hun ouders enkel met “u” mochten aanspreken, niet met “gij,” om maar even aan te geven hoe sterk die nadruk op de formele aanspreekvorm was.
    2. De verwarring bij sommige Vlamingen in zinnen als “heb je uw boeken bij” is het gevolg van het feit dat men “gij” vervangt door “jij” en heeft niets met het onderscheid formeel/informeel Zuid Nederlands te maken. Als ik meer tijd heb zal ik een tekst schrijven over “u” en “gij” omdat ik merk dat vooral jongere mensen (de “leuk”-generatie) het Zuid-Nederlandse systeem van aanspreekvormen niet helemaal doorzien. Hoe kan het ook anders, aangezien het juist de bedoeling is dat we dat Zuid-Nederlandse systeem afleren!
    3. In Nederland is het zo dat men meer en meer het formele “u” laat varen, maar dat is een groot cultureel verschil met België. Spijtig genoeg zijn er hier marketeers die, zoals in Nederland, het “je” altijd en overal, ook in formele situaties, promoten. Toch is de vuistregel in België nog steeds: spreek mensen die je niet kent of met wie je niet op vertrouwelijke voet verkeert aan met “u.” Zoals ik hierboven zei, als je een minister met “u” aanspreekt (en dat doen journalisten bijna zonder uitzondering), waarom zou je dan jan/mie met de pet niet met “u” aanspreken? Iedereen heeft recht om beleefd aangesproken te worden, niet enkel ministers. Sommige marketeers zijn daar niet van op de hoogte blijkbaar.

  3. Pingback: BelgischNederlandse uitdrukkingen en voorbeelden van Zuid-Nederlandse woorden | RED HET BELGISCHNEDERLANDS RED HET ZUID NEDERLANDS