Dialect? Taalzuivering is bezwaarlijk taalevolutie: n.a.v. het woord plezant

Het blijft ergerlijk wanneer taalkundigen zeggen dat veranderingen in taalgebruik in Vlaanderen het gevolg zijn van een “taalevolutie”, alsof het om een natuurfenomeen ging dat helemaal vanzelf verandert en evolueert.

Dat vele veranderingen in taalgebruik in Vlaanderen gestuurd worden door kunstmatige taalzuivering en expliciete ingrepen van taalkundigen is algemeen geweten maar er wordt eigenlijk weinig expliciet over gesproken of geschreven. Toch hoeft u er alleen al maar de vele stijlhandboeken op na te lezen om te zien hoe levende taal aan banden gelegd wordt door kunstmatige en in sommige gevallen zelfs willekeurig ogende regeltjes.  Het overal ingeburgerde Belgisch-Nederlandse woord “plezant,” in gans Nederland bekend als typisch Belgisch woord, wordt in het land zelf als fout afgedaan.  In de meeste Belgische stijlhandboeken, maar ook het VRT taalnet, wordt het als “géén AN” negatief gemerkt en vervangen door het Noord-Nederlandse leuk, om maar één van talloze voorbeelden te noemen.

Plezant werd zo van acceptabel, ingeburgerd Zuidnederlands woord gedevalueerd tot slordige “spreektaal” die niet goed genoeg is voor de standaardtaal. Tegelijk wordt de Noordnederlandse variant als norm gepromoot (in sommige uitzendingen van de VRT wordt het woord leuk meer gebruikt dan je ooit in Nederland zou horen.)  Is de huidige verspreiding van het woord leuk onder Vlaamse jongeren dan het gevolg van een “evolutie” of het gevolg van het feit dat het van in de kleuterklasjes wordt aangeleerd als enige correcte variant, terwijl dikwijls gesuggereerd wordt dat plezant dialect is, versterkt door de opgeleukte media? Niet dat we iets tegen “leuk” hebben, maar het is te betreuren dat enkel “leuk” standaardwoord is terwijl dat niet het geval is bij “plezant.” Waarom kunnen “leuk” en “plezant” niet gewoon naast elkaar bestaan als standaardwoorden?  Waarom vind je een zekere tolerantie bij Nederlandse taalgeleerden tegenover informele woorden in de Noordnederlandse spreektaal en niet bij ons? Zo accepteren Nederlandse taaldeskundigen “doei” e.d. als standaardwoord. Waarom de negatieve beeldvorming rond “plezant”?

Toch blijven taalkundigen als ze in de pers komen doen alsof “taal evolueert” zoals de natuur over onze hoofden heen over jaarduizenden evolueert. Recent voorbeeld: Frans Debrabandere, wiens normatief woordenboek Taal in het Onderwijs in de Standaard pas bekritiseerd werd. In een artikel over verdwijnende dialecten verschaft Debrabandere als uitleg: ‘Taal evolueert. Het is dus logisch dat het dialect verdwijnt.’ (Het Nieuwsblad, 2 december, 2010). Debrandere heeft het in dat artikel over de dialecten.  Maar in het geval van woorden als “plezant” gaat het niet om dialect maar om ingeburgerde Zuidnederlandse woorden, die worden weggezuiverd. Dat doodnormale woord plezant werd zo goed als overal in Vlaanderen en in de media gebruikt, tot taalkundigen beslisten er een “slechts spreektaal” woord van te maken en het te vervangen door leuk. “Leuk” wordt als standaardtaal aanvaard, terwijl taalkundigen “plezant” als “geen standaardtaal” brandmerken.

“Taal evolueert”: een slogan, een boutade, waarmee je de talloze expliciete ingrepen in het taalgebruik in Vlaanderen en het ermee gepaardgaande taalbeleid niet aan de pranger hoeft te stellen.

Advertenties

Reacties staat uit voor Dialect? Taalzuivering is bezwaarlijk taalevolutie: n.a.v. het woord plezant

Opgeslagen onder Uncategorized

Reacties zijn gesloten.