Taalzuivering in Vlaanderen: n.a.v. een opiniestuk van Ludo Permentier in de Standaard

Ludo Permentier, een toonaangevende taaldeskundige in Vlaanderen, medewerker bij het dagblad de Standaard en het Groene Boekje, heeft vandaag terecht uitgebreid kritiek op het Acco boek van Peter Debrabandere (Taal in het Onderwijs. Van Academicus tot zittenblijver). Citaat uit de Standaard van 29 november 2010:

“Vroeger moest je in de taalles eigenheden afleren, vandaag wordt variatie in taal gezien als een kwaliteit. Door die mentaliteitsverandering durven weinigen het nog aan om over taalnormen te spreken. Want die houden natuurlijk in dat je je eigen Nederlands gaat aanpassen aan wat anderen goed vinden. Peter Debrabandere, hoofdredacteur van het blad Neerlandia/Nederlands van Nu, durft dat nog wel. Hij heeft zopas een ‘normatief woordenboek’ samengesteld, Taal in het Onderwijs (uitg. Acco). En zelfs hij erkent dat er binnen de standaardtaal evenwaardige Nederlandse en Belgische varianten bestaan. Zo aanvaardt hij dat in Vlaanderen aanpassingsklassen en brugklassen bestaan, terwijl Nederland daar schakelklassen tegen zegt. En zeker een woord als bosklas, waar Nederlanders geen alternatief voor hebben, kent hij bestaansrecht toe. Maar als ik het boek doorneem, sta ik toch te kijken van een heleboel adviezen. Volgens hem mogen er geen deliberaties meer gehouden worden, maar beraadslagingen, terwijl ook Nederlanders dat laatste woord niet gebruiken op school. We mogen ook geen bladen meer met een papierklemmetje bij elkaar houden. Dat moet een paperclip zijn. Een schooluitstap kan niet, want je hoort schooluitstapje te zeggen. Schoolgerief en schoolgerei worden eruit gegooid; we gebruiken alleen nog schoolartikelen. Leraren mogen geen wedde meer krijgen, maar een salaris. Gooi die fluovestjes weg; draag veiligheidshesjes. De pennenzak noemen we vanaf nu schooletui. En zo kan ik nog lang doorgaan. Ik doe dat niet, Peter Debrabandere wel, 148 bladzijden lang, tot de lezer wel moet denken: wat een beroerde brabbelaar ben ik toch in mijn eigen moedertaal.”

Permentier klaagt hier terecht aan dat Debrabandare aan kunstmatige taalzuivering doet zoals we die al lang kennen in België: typisch Belgisch-Nederlandse woordenschat wordt  in het AN dat in België gebruikt wordt al te dikwijls weggezuiverd en vervangen door Noordnederlandse woordenschat. Niet zelden gaat het daarbij om woorden die zo goed als niet gebruikt worden in de levende taal die in Belgi¨gesproken en geschreven wordt, maar die wel opduiken in de publicaties van taalkundigen en in het zogenaamde VRT Nederlands.  (“beroerd” in bovenstaand stukje is zo’n woord, “een dubbeltje op z’n kant,” “kissebissen,” “jurk” zijn andere voorbeelden).

Maar als woorden voldoende lang herhaald worden, slaagt men er in om een deel van deze woorden toch gangbaar te maken in België.  Het meest bekend is natuurlijk het woordje “leuk” dat door Belgische taalkundigen als standaardwoord aanvaard wordt, terwijl Zuidnederlandse uitdrukkingen als “plezant” en “geestig” gedevalueerd zijn tot “slechts spreektaal,” “gewestelijk” en zeker geen standaardtaal.  Ook de campagne tegen het zogenaamde   “Verkavelingsvlaams” en de “tussentaal” werkt niet zelden als middel om nederlandstalige Belgen ertoe aan te zetten Zuidnederlandse woorden en uitdrukkingen te laten varen.

Permentier laakt vandaag in de Standaard deze zo courante praktijk van kunstmatige taalzuivering in Vlaanderen via het werk van Peter Debrabandere. Maar merkwaardig genoeg is Permentier recent op de korrel genomen omdat hij zelf woordenlijsten gepubliceerd heeft, waarin aan taalzuivering gedaan wordt. In 2008 verscheen er in de Standaard volgende lezersreactie op deze praktijk, van de hand van een lector Nederlands aan de Katholieke Hogeschool Kempen:

“De laatste taalbijlage van De Standaard (DS 17 oktober),” schrijft deze lector, “bevat een nogal willekeurige lijst van Nederlandse woorden die vaak verkeerd gebruikt worden. In zijn inleiding bij deze woordenlijst schrijft Ludo Permentier: ‘Geen enkele officiële instantie beslist wat goed Nederlands is. En dat is maar best ook. Taal is niet van de overheid, maar van het volk, en taal leeft, dat wil zeggen: evolueert. Wat vroeger fout was, is straks misschien de norm.’ Dat begrijp ik niet goed. Ofwel is iets fout en dan moet het officieel afgekeurd worden, ofwel is de taal ‘van het volk’ en dan is alles wat door dat volk gezegd wordt aanvaardbaar. In de lijst staan een heleboel woorden die Ludo Permentier als fout bestempelt, maar die door vrijwel iedereen in Vlaanderen courant worden gebruikt. We hebben allemaal het dialectische woord ‘kuisvrouw’ door ‘poetsvrouw’ vervangen, maar toch geeft Ludo Permentier als enige correcte woorden ‘werkvrouw’ en ‘schoonmaakster’. Heel wat woorden en uitdrukkingen, die in de lijst worden afgekeurd, zijn in Vlaanderen nog altijd springlevend: ‘autostrade’, ‘parking’, ‘solden’, ‘akkoord zijn’, ‘zelfzeker’, ‘zich herpakken’, ‘onderlijnen’ en tientallen andere.”

Samengevat: enerzijds stelt Permentier dat taal niet van de overheid is maar van de mensen, anderzijds doet hij, samen met sommige andere toonaangevende collega’s taalkundigen in Vlaanderen, aan taalzuivering van bovenaf en staan de taalkundige neuzen van Belgische taalkundigen niet zelden naar (Noord) Nederland gericht.

Meer recent stellen Vlaamse taalkundigen dat ze zich meer zullen inzetten voor het Belgisch Nederlands.  En inderdaad worden af en toe Zuidnederlandse woorden aan de lijst van AN woorden toegevoegd. Maar die lijst van standaardtalige Belgisch-Nederlandse woorden bedraagt niet meer dan een 4000 tal woorden, waarvan de meeste dan nog droge ambtenarentaal of culinaire specialiteiten zijn (waterzooi e.d.).  Verder is het duidelijk dat de toonaangevende media en kranten met taalzuiverende woordenlijsten werken en dat ook woordenboeken als de Dikke van Dale nog achterstaan.

Veranderingen kunnen er enkel komen als er een grondige mentaliteitsverandering plaatsvindt en men er niet langer vanuit gaat dat het Noord Nederlands overwegend de norm dient te zijn in België. Zoals eerder gesteld, deze blog is allesbehalve gekant tegen het Noord Nederlands. Integendeel, ons standpunt is dat Noord en Zuid Nederlands evenwaardig zijn, en gewoon naast elkaar moeten kunnen bestaan zoals ook Brits en Amerikaans Engels naast elkaar en niet ten koste van elkaar bestaan.

Advertenties

2 reacties

Opgeslagen onder Belgische uitdrukkingen, BelgischNederlandse uitdrukkingen, Uncategorized, Vlaamse uitdrukkingen